De blind rondtastende econoom

Blog -

Mistige weg

Door het aanhoudend slechte weer is het onmogelijk de economische cijfers uit de VS goed te interpreteren. Het is natuurlijk altijd lastig om blind rond te moeten tasten, maar op dit moment komt het wel bijzonder slecht uit. De cijfers zouden ons immers moeten vertellen of de groeiversnelling van de tweede helft van 2013 doorzet. Een aanhoudend krachtige groei is namelijk nodig om de bedrijfswinsten op peil te houden, wat weer nodig is om de aandelenrally op gang te houden. De obligatierendementen zijn de afgelopen weken gedaald maar sterke groeicijfers kunnen ze weer omhoog duwen. De economie van de eurozone lijkt op eigen benen te kunnen staan, maar een aanhoudende en bij voorkeur verder versnellende groei in de VS moet de druk op de opkomende markten kunnen verlichten. Wij zijn al geruime tijd optimistisch over de wereldeconomie en veranderen niet opeens van mening. Ondanks de teleurstellende cijfers van dit moment voorzien we goede cijfers zodra de weersomstandigheden in de VS weer normaal worden.

De cijfers zouden ons moeten vertellen of de groeiversnelling van de tweede helft van 2013 doorzet. Han de Jong Han de Jong Chief Economist

Verminderd zicht
Als econoom volg ik een groot aantal economische cijfers: allemaal stukjes van een grote puzzel die samen de wereldeconomie vormen, of zelfs de vooruitzichten voor de wereldeconomie. Het is mijn taak de stukjes bij elkaar te zoeken en anderen te vertellen hoe het plaatje eruit komt te zien voordat de puzzel af is. De uitdaging is zelfs om dat met zo weinig mogelijk stukjes te doen. Als je alle stukjes op hun plaats liggen, dan heb je mij niet nodig om te vertellen wat je ziet. In normale omstandigheden is het onmogelijk alle stukjes te verzamelen en vaak lijken ze ook helemaal niet te passen. Dan moet je bepalen welke stukjes het belangrijkst zijn en wat die vertellen.

Officiële cijfers kunnen om een aantal redenen een verkeerd signaal geven. Zoals uitzonderlijke weersomstandigheden. De VS worden sinds eind vorig jaar geteisterd door perioden met ongekend streng winterweer, dat het openbare leven en dus de economie verstoort. Het probleem is dat je onmogelijk kunt bepalen in hoeverre de cijfers hierdoor zijn vertekend.

Door deze onzekerheid kunnen we de echt belangrijke vragen niet volledig beantwoorden. De Amerikaanse economie is in de tweede helft van 2013 vrij sterk gegroeid en de vertrouwensindices duiden erop dat de groei doorzet. Onze voorspellingen voor 2014 gaan zelfs uit van een verdere versnelling. We verwachten dan ook een toename van de bedrijfswinsten. Dit is volgens ons ook cruciaal om de aandelenrally op gang te houden. De obligatierendementen zullen naar onze mening in de loop van het jaar geleidelijk oplopen naarmate de economische groei aantrekt. De economische cijfers, en vooral de Amerikaanse, duiden echter op zwakte. Het is echter niet bekend of die zwakte louter aan het weer te wijten is of dat de economische groei stokt. Flinke groei in de VS is volgens ons bovendien van essentieel belang voor de opkomende economieën. Diverse opkomende landen hebben hun (monetair) beleid aangescherpt en voor hen zou een sterkere groei van de wereldhandel uiterst welkom zijn. Helaas leveren de recente cijfers geen duidelijk beeld op.

Slechte Amerikaanse cijfers, met wel wat uitzonderingen
Een paar tegenvallers van vorige week stonden duidelijk onder invloed van het weer. Zo zijn de Amerikaanse detailhandelsverkopen in januari met 0,4% m-o-m gedaald. Zorgelijk is vooral dat de cijfers voor de maand daarvoor naar beneden werden bijgesteld. Ook de industriële productie is gedaald, met -0,3% m-o-m. De productie in de verwerkende industrie lag zelfs 0,8% lager dan in december. In het rapport werd sterk naar het weer verwezen maar we weten niet wat het cijfer bij normaal winterweer geweest zou zijn. De detailhandelsverkopen en de industriële productie zijn belangrijke, harde economische gegevens. Enkele wat minder harde cijfers waren hoopgevender. De NFIB-index van het ondernemersvertrouwen onder het Amerikaanse midden- en kleinbedrijf is in januari opnieuw licht gestegen. Uit de details blijkt dat er weer meer personeel wordt aangenomen. In het aantal nieuwe uitkeringsaanvragen zit om de een of andere reden de laatste tijd niet veel beweging; vorige week lag dit cijfer met 339.000 rond het gemiddelde van de laatste vier weken. Het is de vraag waarom het aantal nieuwe aanvragen nauwelijks door het weer beïnvloed is. Zijn er misschien compenserende factoren? Als er minder personeel werd aangenomen, zou het aantal aanvragen moeten stijgen, maar misschien zijn mensen thuis gebleven vanwege het slechte weer en hebben ze zich niet aangemeld. Of zitten we naar vertekende cijfer te kijken en kunnen we een flinke daling van de werkloosheid verwachten zodra de economie weer in normaal vaarwater komt?

In deze omstandigheden kunnen we domweg niet bepalen of ons optimistische economische scenario nog klopt of niet. Wij denken dat de cijfers sterk zullen verbeteren zodra het weer zich weer normaler gedraagt. Laten we het in ieder geval hopen.

Fed-voorzitter Janet Yellen heeft haar eerste halfjaarlijkse verklaring tegenover het Congres uitgesproken. Dat deed ze goed: ze sprak met meer zelfvertrouwen dan haar voorganger (die soms opvallend zenuwachtig leek) en in veel begrijpelijker taal dan haar twee voorgangers. Ze benadrukte het belang van continuïteit en het is duidelijk dat de Fed alleen van de gekozen lijn – elke maand voor USD 10 miljard minder aan staatsobligaties aankopen – zal afwijken als de economische vooruitzichten sterk veranderen.

Ook elders een wisselend beeld
Het BBP van de eurozone is in het vierde kwartaal van 2013 met 0,3% k-o-k en 0,5% j-o-j gegroeid: een aangename verrassing en het eerste positieve j-o-j-cijfer in geruime tijd. Van de perifere landen waarover groeicijfers werden gepubliceerd, verdient vooral Portugal aandacht. Daar is de economie in het vierde kwartaal voor het derde kwartaal op rij gegroeid, met 1,6% jaar-op-jaar. In het eerste kwartaal was de groei nog 4,0% j-o-j. Zonder meer een indrukwekkende prestatie.

Ik beweer al geruime tijd dat de eurozone dit jaar wel eens voor de grootste positieve verrassingen kan zorgen. Daarmee wil ik niet zeggen dat Europa de beste groeicijfers laat zien, maar de verwachtingen zijn zo gering dat het mogelijk moet zijn die te overtreffen. De Europese economie laat de crisis langzaam achter zich en slaagt erin weer aan te haken bij de mondiale conjunctuurcyclus. Ik vind echter nog steeds dat de dure euro een rem op de groei zet. We moeten hopen dat de ECB bereid en in staat is beleid te formuleren en uit te voeren dat de koers van de euro op een wat realistischer niveau brengt.

De industriële productie in de eurozone in december viel tegen. Na een stijging van 1,6% m-o-m in november daalde de industriële productie in december met 0,7%. Het j-o-j-cijfer daalde van +2,8% in november naar een magere +0,5% in december. De industriële productie in de eurozone is een nogal volatiel cijfer. We moeten dus naar de algemene lijn kijken en niet naar de grote schommelingen van maand tot maand. Dat neemt niet weg dat december tegenviel.

De Italiaanse premier Enrico Letta is afgetreden en wordt waarschijnlijk opgevolgd door Matteo Renzi, burgemeester van Florence en partijleider van de PD. Renzi is een energieke politicus en nog vrij jong om al premier te worden. Hij zegt in Italië snel veranderingen te willen doorvoeren en dat is ook precies wat er moet gebeuren. Het valt echter nog te bezien of Renzi van het parlement en de publieke opinie voldoende steun krijgt om in zeer korte tijd zeer veel te veranderen.

De in 2012 ingestelde Franse begrotingswaakhond begint intussen tegen de regering te grommen. Hopelijk gaat de regering in reactie hierop de hervormingen versnellen.

Het Duitse constitutionele hof heeft het ECB-instrument van de Outright Monetary Transactions (OMT) in feite een schending van het verdrag genoemd waarop de ECB is gegrondvest. Over het belang van deze uitspraak zijn de meningen verdeeld. In feite heeft het hof in Karlsruhe de zaak doorverwezen naar het Europese Hof van Justitie in Luxemburg. Ik denk dat de ECB altijd wel een manier vindt om te doen wat nodig is om de euro te redden, wat er ook gebeurt. En eigenlijk is de uitspraak inmiddels niet zo belangrijk meer: nu de economie aantrekt, wordt de kans dat de ECB omstreden monetaire instrumenten moet inzetten sowieso kleiner.

Elders in de wereld
Buiten de eurozone en de VS werden vorige week niet veel cijfers gepubliceerd. Het Japanse ondernemers- en consumentenvertrouwen viel wat tegen, net als de orders voor machines en installaties. De Chinese invoer en uitvoer voor januari viel juist weer mee. Dat sluit aan bij onze verwachting (op basis van diverse voorlopende indicatoren) dat de wereldhandel aantrekt. Eerlijk gezegd moeten we voorzichtig zijn met de maandelijkse Chinese handelscijfers, want die fluctueren nogal sterk. Bovendien worden ze beïnvloed door over- of onderrapportage en kan het Chinese Nieuwjaar in deze tijd van het jaar voor vertekening zorgen. 

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs

Filteren op