De cijfers doen wat wij willen

Blog -

Aandelencijfers met wereldkaart

De recente economische cijfers liggen nu meer in lijn met onze visie op de wereldwijde conjunctuur dan in de afgelopen maanden het geval is geweest. Vooral in de VS en China beginnen de cijfers te verbeteren. Ook de data voor Japan gaan vooruit en in de eurozone blijft de economie het prima doen. Hiermee komt een eerste renteverhoging door de Federal Reserve in september dichterbij, zoals wij al enige tijd voorspellen.

Wij zijn al lang van mening dat de Amerikaanse centrale bank (Federal Reserve) de rente in september voor het eerst verhoogt Han de Jong Han de Jong Chief Economist

Opluchting

Ons (en uw) geduld en vertrouwen in onze visie hoe de belangrijkste economieën zich in de loop van het jaar ontwikkelen, is in de afgelopen maanden op de proef gesteld. Onze optimistische visie kwam in gevaar, vooral in de VS, waar de macrocijfers sinds het begin van het jaar continu lager uitvielen dan verwacht. Ook nam door de aanhoudende groeivertraging de ongerustheid over de ontwikkeling in China toe. Door de tegenvallende gang van zaken in de VS en China leek het slechts een kwestie van tijd voordat dit herstel in de eurozone zou raken en wij onze visie op de wereldeconomie sterk naar beneden zouden moeten stellen.

Grafiek: VS NFIB vertrouwensindex kleine bedrijven

De recente cijfers vormen een opluchting. Eerder lieten de autoverkopen en de werkgelegenheid in de VS al een krachtige ontwikkeling zien. Vorige week bevestigde nog een aantal indicatoren ons optimisme. Het vertrouwen onder kleine bedrijven liet in mei een overtuigende verbetering zien. Deze indicator wilde in de periode 2010-2013 maar niet verbeteren. De groei van de Amerikaanse economie leek dus kwetsbaar, omdat die zich niet uitbreidde naar kleine bedrijven, die een essentieel onderdeel van de economie vormen. In 2014 kwam een verbetering op gang maar deze trend sloeg in de eerste paar maanden van dit jaar om. De cijfers over april en mei waren beter dan verwacht en de stijgende trend is terug.

Belangrijker is dat de detailhandelsverkopen in de VS in mei sterk zijn verbeterd. Teleurstellende consumentenbestedingen speelden een belangrijke rol in de eerdere negatieve geluiden. Ondanks stijgende inkomens en een toename van koopkracht dankzij lagere brandstofprijzen gaven consumenten geen geld uit. De belangrijkste verklaring die analisten hiervoor gaven, was dat huishoudens de extra koopkracht gebruikten om hun schulden te verminderen. Dat is op zich niet verkeerd, maar het is niet goed voor de bestedingen en de groei op korte termijn. In mei zijn de detailhandelsverkopen toegenomen met 1,2% m-o-m (cijfer april bijgesteld van 0,0% naar +0,2%). Exclusief auto's en benzine bedroeg de toename 0,7% m-o-m. Uiteraard betekent één datapunt nog geen trend, maar deze cijfers stemmen ons wel hoopvol. Naar mijn idee klopt deze verbetering ook. We moeten er wel rekening mee houden dat de detailhandelsverkopen op korte termijn volatiel kunnen zijn, met regelmatig moeilijk te verklaren uitschieters. Het is beter om te kijken naar de trend en naar de factoren die de omzet bepalen. Deze factoren zijn nog steeds positief. Zo wijzen verschillende recente arbeidsmarktcijfers op aanhoudende kracht en laat de index voor het consumentenvertrouwen van de Universiteit van Michigan op basis van de voorlopige uitkomst voor juni een significante verbetering zien.

Wij zijn al lang van mening dat de Amerikaanse centrale bank (Federal Reserve) de rente in september voor het eerst verhoogt. Deze stap is niet echt makkelijk te voorspellen. Het verkrappingsproces is met veel onzekerheden omgeven. Ik zie het als een reis die de Fed gaat maken, een reis waarvan nog veel onderdelen onduidelijk zijn. Wat wel duidelijk is, is dat de Fed de rente niet tot in het oneindige op het huidige niveau kan laten. De richting waarin de reis gaat, is duidelijk: de rente moet omhoog. Helaas is niet duidelijk waar en wanneer de reis precies eindigt. Het enige andere punt dat zeker lijkt, is dat het niet te snel mag gaan. In dergelijke situaties is het een beetje een gok wanneer je moet vertrekken. Binnen het FOMC, het beleidscomité van de Federal Reserve, lijken de meningen hierover uiteen te lopen. De belangrijkste personen binnen het FOMC lijken echter vastberaden om ergens in de komende maanden te vertrekken. En zij hebben dit ook aangegeven.

Wanneer het FOMC de rente verhoogt, betekent dat de eerste renteverhoging in bijna tien jaar. Als de markten niet zijn voorbereid op het begin van de verkrappingscyclus, kan een eerste stap schokken op de financiële markten veroorzaken. Dat is uiteraard niet wenselijk. Daarom zijn beleidsindicaties op dit moment misschien nog belangrijker dan normaal het geval is. Aangezien de belangrijkste leden van het FOMC hebben aangegeven dat de rente al snel wordt verhoogd, zou het een vergissing zijn om de rente niet te verhogen. Dat is om de simpele reden dat de waarde van hun indicatie dan in twijfel zou worden getrokken. Een onverwachte en hardnekkige vertraging van de economische groei zou wel een goede reden zijn voor de Fed om af te zien van een renteverhoging op korte termijn. Daarom hebben de recente positieve cijfers waarschijnlijk voor veel opluchting gezorgd bij de Fed. Ons vertrouwen dat in september de eerste stap in de monetaire verkrappingscyclus wordt gezet, is hierdoor versterkt.

Griekenland, Duitse IP en arbeidskosten

Vorige week zijn er in de eurozone niet veel belangrijke economische cijfers bekendgemaakt. De Duitse industriële productie is in april fors aangetrokken: +0,9% m-o-m. Deze verbetering is na een aantal zwakke maanden zeer welkom. Hierbij moet wel worden aangetekend dat de productie in Frankrijk net zo sterk daalde als die in Duitsland steeg en dat de productie in de eurozone als geheel slechts toenam met een magere 0,1% m-o-m. Positiever was dat de indicator voor het ondernemersvertrouwen van de Franse centrale bank in mei voor de derde keer op rij een stijging liet zien. Dit wijst erop dat de productiegroei in Frankrijk gaat aantrekken.

In Duitsland stegen de arbeidskosten in het eerste kwartaal met 1,1% k-o-k en 3,2% j-o-j. Dat is om twee redenen goed nieuws. Ten eerste wijst dit op een versnelling van de loongroei, wat de consumentenbestedingen zal steunen. Ten tweede zal de inflatiedruk in Duitsland toenemen. Een welkome ontwikkeling, want andere landen kunnen dan hun concurrentiekracht ten opzichte van Duitsland vergroten zonder langdurig vast te blijven zitten in deflatie. Recente loonakkoorden die in Duitsland zijn bereikt, geven aan dat de lichte versnelling van de loonkostenstijging zal aanhouden.

Grafiek: Arbeidskosten Duitsland

Het Grieks drama blijft zich maar voortslepen. Ik heb geen idee of er vooruitgang wordt geboekt. Iemand die ik deze week sprak, maakte een interessante opmerking. Volgens hem hebben beide partijen zich zo diep ingegraven dat een compromis voor beide partijen is uitgesloten. De oplossing is dan om de situatie te laten exploderen zodat het stof kan neerdalen. Hij stelde met name dat de Griekse regering sowieso niet met een akkoord kan komen aanzetten bij het thuisfront. Haar extremistische aanhangers vinden hoe dan ook dat er niet genoeg is bereikt. Zijn suggestie was dat de ECB de liquiditeitssteun voor Griekse banken moet stopzetten. Dat zou betekenen dat er geen eurobiljetten meer uit de geldautomaten komen. Door de onzekerheid en chaos zal er dan snel een beslissing komen over de vraag of een akkoord met de partners geaccepteerd moet worden of dat Griekenland uit de euro moet stappen. Zodra een akkoord is getekend, kan het liquiditeitsprobleem snel worden opgelost. Ik hoop dat het niet zo zal gaan, maar ben ook niet heel optimistisch.

Ook andere landen

In Japan zijn de cijfers de afgelopen tijd ook verbeterd. De ondernemingswinsten zijn al enige tijd aan de beterende hand. Dit begint tot uiting te komen in loonstijgingen. Hogere lonen zijn weer essentieel om de consumentenbestedingen aan te wakkeren. De Japanse BBP-groei in het eerste kwartaal werd bijgesteld van 0,6% k-o-k naar 1,0% en komt hiermee duidelijk hoger uit dan die in de VS (-0,7%) en de eurozone (+0,4%).

Ook de Chinese cijfers stemden tevreden. De economische groei vertraagt al enige tijd en veel analisten suggereren dat de beleidsmakers de groei door hun vingers laten glippen. De beleidsmakers hebben duidelijk geprobeerd om een evenwicht te vinden tussen een redelijk groeitempo en het aanpakken van kwetsbaarheden op een aantal belangrijke terreinen (onroerend goed, financiële sector, milieuproblemen en corruptie). Dit is een lastig proces geweest, doordat maatregelen om de groei in stand te houden de haalbaarheid van doelen op andere terreinen in gevaar brengen. Daarom zijn er beperkte, gerichte maatregelen genomen. De groei-indicatoren vertoonden tot voor kort een dalende lijn, maar recente cijfers laten een verbetering zien. Bedrijven lijken weer meer personeel aan te nemen en de detailhandelsverkopen en de groei van de industriële productie lijken ook te verbeteren.

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs

Filteren op