De wereld staat niet stil

Blog -

Man in pak met verrekijker op trap

Onze vakantie zit er weer op maar in de tussentijd is er veel gebeurd. De economische problemen zijn allesbehalve de wereld uit en strekken zich uit over een breed front, van Griekenland tot China. Toch denk ik dat de wereldeconomie de komende tijd waarschijnlijk aan kracht gaat winnen. Het is makkelijk om je zorgen te maken over onverwachte ontwikkelingen maar waar het nu om gaat, is dat wij ons richten op de belangrijkste factoren die de wereldeconomie in positieve richting duwen.

In feite is het meer een akkoord om over een nieuw akkoord te gaan onderhandelen Han de Jong Han de Jong Chief Economist

Wereldconjunctuur gaat aantrekken

Wij denken al langere tijd dat de wereldeconomie waarschijnlijk in de tweede helft van het jaar aan vaart wint. En dat doen we nog steeds. Recente indicatoren lijken onze visie te bevestigen.

Grafiek: Ondernemersvertrouwen in Duitsland

De vertrouwensindicatoren in de eurozone zijn de laatste tijd aan de beterende hand, terwijl diverse variabelen consistent een beeld van een aantrekkende economie schetsen. Zo is de gezaghebbende Duitse Ifo-index van het ondernemersvertrouwen in juli onverwacht gestegen na in de twee voorgaande maanden te zijn gedaald. De index van de Europese Commissie voor het economisch sentiment, die zowel het ondernemersvertrouwen in meerdere sectoren als het consumentenvertrouwen meet, bereikte in juli de hoogste stand van niet alleen dit jaar maar ook sinds 2011. Tijdens mijn vakantie bleek uit het rapport dat de ECB publiceerde over de bancaire kredietverlening, dat de commerciële banken hun kredietvoorwaarden verder hebben versoepeld. Verder waren ook de cijfers over de krediet- en geldgroei in juni bemoedigend.

Ik zie niet wat dit positieve beeld op de korte termijn zou kunnen verstoren. Het Griekse drama lijkt geen merkbaar negatief effect te hebben gehad, behalve dan voor de Griekse economie zelf. Bovendien zal de recent hernieuwde daling van de olieprijzen een extra maar wel beperkte impuls geven. Een eventueel negatief effect van de sinds april licht gestegen kredietkosten wordt hiermee gecompenseerd.

Het effect op de inflatie in de hele eurozone is wel duidelijker. De totale inflatie bleef in juli gelijk op 0,2% maar de kerninflatie liep op van 0,8% naar 1,0%. Het zijn nog voorlopige cijfers maar het draagvlak voor de stijgende kerninflatie lijkt breed te zijn. Ik denk overigens niet dat de inflatie sterk gaat oplopen: de recente trend bevestigt veeleer onze visie dat de deflatievrees overtrokken was en dat deflatie geen vaste voet aan de grond krijgt nu de economische groei versnelt.

Grafiek: ECB-rapport bancaire kredietverlening

Groei in VS trekt waarschijnlijk ook aan

Het Amerikaans BBP groeide in het tweede kwartaal met 2,3% k-o-k geannualiseerd. Dit is iets minder dan verwacht maar het cijfer voor het eerste kwartaal is bijgesteld van -0,2% naar +0,6%. Er is al veel gezegd over de nauwkeurigheid van de Amerikaanse BBP-cijfers. Veruit de meeste economen zijn van mening dat er iets niet klopt, want het eerste kwartaal blijkt steeds het zwakste te zijn. Vermoedelijk gaat er iets mis bij de correctie van de oorspronkelijke cijfers voor seizoensinvloeden. Statistici hebben zich nu over dit probleem gebogen, met als resultaat dat de cijfers over het eerste kwartaal naar boven zijn bijgesteld. Dit neemt niet weg dat de cijfers over het eerste kwartaal, op de langere termijn bezien, nog altijd relatief zwak zijn.

Ik denk dat we moeten erkennen dat het BBP gewoonweg moeilijk te meten is. En dit wordt ook steeds moeilijker, want diensten zijn inmiddels veruit de grootste sector in de economie en elektronica spelen een steeds belangrijkere rol in de economie. Bij het interpreteren van de trend in de economie moeten we dan ook naar andere gegevens kijken. De arbeidsmarkt is een belangrijke variabele en arbeidsmarktgegevens zijn veel makkelijker te verkrijgen dan BBP-cijfers. Het kan toch niet moeilijk zijn om het aantal werklozen te tellen? Die informatie moet daarom betrouwbaarder zijn. De recente trends zijn positief. Het aantal uitkeringsaanvragen neemt verder af en was vooral in de afgelopen twee weken lager dan verwacht.

Grafiek: Uitkeringsaanvragen in VS

De uiterst zwakke productiviteitsgroei in de laatste kwartalen is een punt van zorg. Productiviteit is inderdaad een heel belangrijke variabele maar we moeten hier ook weer niet teveel belang aan toekennen. Zoals gezegd, het BBP is moeilijk te meten. Als de officiële cijfers de BBP-groei te laag weergeven, dan geldt dit ook voor de groei van de productiviteit. De combinatie van robuuste arbeidsmarktcijfers en goede bedrijfswinsten doet vermoeden dat de officiële cijfers mogelijk een te negatief beeld van de productiviteit schetsen.

China

Een andere bron van zorg is de groeivertraging van de Chinese economie en de daling van de aandelenkoersen in China. Het is lastig dit te duiden. Het staat buiten kijf dat de Chinese economie is vertraagd. En waarschijnlijk zal de groei nog verder vertragen, maar de vraag is in welk tempo. Afgaand op de cijfers maakt de Chinese economie volgens mij zeker geen vrije val. De feiten zijn echter niet positief. Westerse bedrijven melden dat het ondernemingsklimaat verzwakt. Wij denken nog steeds dat de Chinese autoriteiten over de middelen en de capaciteiten beschikken om een harde landing van de economie te voorkomen. Wij maken ons dan ook geen al te grote zorgen.

De aandelenmarkt wordt scherp in de gaten gehouden, vooral door analisten die waarschuwen voor opdoemende problemen. Dit moet echter wel in het juiste perspectief worden gezien. Toegegeven, de Chinese aandelenkoersen zijn ongeveer 30% gedaald vanaf hun hoogtepunt. Maar zij zijn wel 10-15% hoger dan aan het begin van het jaar en zo’n 65-70% dan een jaar geleden. Bovendien heeft in China de aandelenmarkt geen groot effect op de brede economie en is er evenmin sprake van een zeer sterke correlatie tussen de Chinese aandelenkoersen en andere aandelenmarkten wereldwijd. Ik wil de ontwikkelingen in China zeker niet bagatelliseren maar al te veel zorgen maak ik me op dit moment niet.

Het Griekse drama is nog niet afgelopen

Tijdens mijn vakantie bereikten Griekenland en zijn partners eindelijk een akkoord. In feite is het meer een akkoord om over een nieuw akkoord te gaan onderhandelen. Niettemin een welkome ontwikkeling en een stap vooruit maar om de vlag nu al buiten te hangen, daarvoor is het nog te vroeg. Geen enkele partij lijkt echt enthousiast te zijn over het akkoord. De Griekse premier Tsipras heeft zijn bedenkingen kenbaar gemaakt, Het IMF is van mening dat de Griekse schuldpositie onhoudbaar is en is dan ook (nog) niet bereid om geld beschikbaar te stellen. De steun onder het Griekse electoraat lijkt groot maar veel Syriza-parlementariërs zijn tegen de voorwaarden van het akkoord. Het is dus nog maar de vraag of en hoe alles in kannen en kruiken komt.

Hopelijk lopen de onderhandelingen niet opnieuw vast. Wat Griekenland nu meer dan ooit nodig heeft, is een economie die weer gaat groeien. Ik vind dat te weinig wordt gekeken naar initiatieven om de groei aan te zwengelen. De verschillende partijen lijken er ook sterk afwijkende meningen op na te houden over hoe groei kan worden gecreëerd. Misschien kunnen ze ergens een gulden middenweg vinden. Het is immers bijzonder jammer dat de Griekse economie nu weer krimpt nadat zich in de loop van vorig jaar een licht herstel aftekende. Laten we er het beste van hopen.

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs

Filteren op