ECB heeft moeite om balansdoelstelling te behalen

Blog -

Europese Centrale Bank Frankfurt

De afgelopen week ontstond er opnieuw tumult op de internationale financiële markten. Onrust over Griekenland en China was de voornaamste aanleiding, alsmede twijfel aan het vermogen van de Europese Centrale Bank (ECB) om de Europese economie te stimuleren. De rente op de kapitaalmarkt ging in de belangrijkste landen opnieuw omlaag.

Een ruimer palet van instrumenten, waaronder ook een opkoopprogramma van staatsobligaties, lijkt dan de enige mogelijkheid Ben Steinebach Ben Steinebach Hoofd Beleggingsstrategie

Europese banken hebben donderdag voor EUR 129,8 miljard ingeschreven op de tweede tranche van de zogeheten TLTRO's (targeted longer term refinancing operations, die niet mogen worden gebruikt voor de aankoop van staatsobligaties en de financiering van woninghypotheken). Het bedrag was teleurstellend omdat de marktverwachting was dat er circa EUR 150 miljard zou worden ingeschreven. De ECB wil zijn balans in totaal met EUR 1000 miljard vergroten en aangezien er binnenkort ongeveer EUR 270 miljard aan 3-jarige LTRO's uit 2011 aflopen, zal het moeilijk zijn om die balansdoelstelling te bereiken. Samen met de - ook al teleurstellende - EUR 82,6 miljard van de eerste tranche is immers minder ingeschreven dan er binnenkort wordt afgelost. De ECB probeert voorts via een opkoopprogramma van - door onderpand gedekte - obligaties en bedrijfsobligaties het beoogde bedrag te bereiken, maar in Europa zijn deze markten daarvoor niet groot genoeg.

Een ruimer palet van instrumenten, waaronder ook een opkoopprogramma van staatsobligaties, lijkt dan de enig overgebleven mogelijkheid. Hoewel dit tot grote spanningen binnen de ECB zal leiden (de Duitsers zijn faliekant tegen), verwachten we dat een dergelijke actie in januari zal worden aangekondigd. Onder die omstandigheden zal de kapitaalmarktrente in de kernlanden van Europa ongetwijfeld verder onder druk komen. Dat was de afgelopen week ook al te zien. In Duitsland daalde het rendement op 10-jaars staatsobligaties met 10 basispunten tot 0,68%, waaraan ook de verder dalende olieprijs en de daardoor onder druk staande inflatieverwachtingen een rol speelden. In de Zuid-Europese landen liep de rente daarentegen op, enerzijds als gevolg van een verlaging van de kredietwaardigheid van Italië, anderzijds als gevolg van onrust in Griekenland. In dat laatste land zijn de presidentsverkiezingen vervroegd naar 17 december, waarna er mogelijk nog twee ronden zullen volgen. Uiteindelijk moet er op 29 december een nieuwe president zijn gekozen (waarvoor dan 180 van de 300 parlementsleden nodig zijn) omdat er anders op korte termijn algemene parlementsverkiezingen moeten volgen. De vrees is dat die gewonnen zullen worden door het (eurosceptische) Syriza, dat niet tegemoet willen komen aan de eisen van de Troika (IMF, ECB en Europese Commissie). In de media werd de afgelopen week dan ook al gesproken over een terugkeer van de eurocrisis. Volgens ons is dat te vroeg en zal ook in het onverhoopte geval dat parlementsverkiezingen nodig zijn en Syriza de winst behaald, die partij uiteindelijk water bij de wijn moeten doen, omdat Griekenland anders afgesneden wordt van de internationale kredietlijnen.

Aandelenbeurzen vallen terug na onrust over Griekenland

De onrust over Griekenland en twijfel aan de kwaliteit van Chinese banken hebben beleggers nerveus gemaakt en de aandelenmarkten onder druk gezet. Ondanks positief macro-economisch nieuws kon de positieve stemming, die vorige week vrijdag nog bestond, niet worden gehandhaafd. De Chinese centrale bank heeft afgelopen week een opkoopprogramma van kortlopende, kwalitatief hoogstaande, staatsobligaties aangekondigd. Het is de bedoeling dat Chinese banken met dat geld hun balansen gaan opschonen. Dat heeft onmiddellijk geleid tot speculatie dat de Chinese banken een zwakke kapitaalpositie hebben en er dus slecht voorstaan. Samen met de onrust over Griekenland, leidde dat tot koersdalingen op de internationale aandelenbeurzen, die vorige week vrijdag nog nieuwe records hadden geboekt. De koersdalingen liepen donderdag op tot 1,5% à 2% in de Verenigde Staten, terwijl de koersdalingen in Europa en Japan zelfs nog wat groter waren. In Europa waren er overigens grote verschillen met dalingen van gemiddeld ruim 4% in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Spanje en 2,25% in Duitsland. In dat laatste land werden meevallende gegevens bekend gemaakt over de industriële productie en de industriële orders. De somberheid die in september en oktober ontstond over de Duitse industrie (een gevolg van een ongelukkige samenloop van omstandigheden in augustus) is sinds het bekend worden van de cijfers over september en oktober weer weggeëbd. De daling van de AEX zat met 3,3% in de middenmoot.

KPN kondigde deze week een nieuwe herstructurering aan waarbij 580 arbeidsplaatsen zullen verdwijnen. Daarvoor wordt een voorziening genomen van EUR 50 miljoen, die vanaf 2016 EUR 45 miljoen per jaar moet opleveren. Een en ander is vooral het gevolg van veranderingen die zich voordoen op de zakelijke markt. Op donderdag herstelden de markten, vooral in de Verenigde Staten, enigszins. Dit was onder meer het gevolg van positieve macrocijfers. De detailhandelsverkopen zijn in de Verenigde Staten in november met 0,7% gestegen ten opzichte van oktober, waardoor de stijging ten opzichte van een jaar eerder opliep tot 5,1% (in oktober nog 4,5%). Dit was beter dan verwacht en doet het beste hopen voor de kerstverkopen, die inmiddels zijn begonnen. In Europa bleven de beurzen op vrijdagmorgen onder neerwaartse druk.

Nog steeds armoede aan bedrijfsnieuws

Ook de komende week zullen de financiële markten het hoofdzakelijk moeten doen met de macro-economische 'nieuwsflow'. Nieuws om naar uit te kijken zijn vertrouwensindicatoren van zowel consumenten als producenten in veel landen. Het producentenvertrouwen komt onder andere uit Duitsland waar de komende week de belangrijke Ifo-index wordt gepubliceerd. Daarnaast wordt ook de ZEW-index gepresenteerd, die aangeeft hoe beleggers tegen de investeringsmogelijkheden in december Duitsland en Europa aankijken. Beide indicatoren vertoonden in november al een licht herstel. In de Verenigde Staten wordt de Philadelphia Fed index gepubliceerd, in eerste indicatie van het ondernemersvertrouwen in de regio rond Philadelphia en een redelijke maatstaf voor de gehele Amerikaanse economie. Voor het consumentenvertrouwen in december kijken we komende week naar Duitsland, België en Nederland. In de Verenigde Staten worden nieuwe gegevens gepubliceerd over het verloop van de industriële productie in november en in het Verenigd Koninkrijk en Nederland over de detailhandelsverkopen in oktober.

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs

Filteren op