Eindelijk naar boven bijgestelde cijfers!

Blog -

World Economy

Het heeft veel geduld gevergd, maar eindelijk worden de groeiprognoses naar boven bijgesteld. De ECB, de Bundesbank en de Britse Office for Budget Responsibility (OBR) kwamen vorige week met hogere ramingen voor 2014. Een nieuwe trend? 

Er zijn tekenen dat de denkfout 'goed nieuws is slecht nieuws' terrein verliest. Han de Jong Han de Jong Chief Economist

Vorige maand verraste de ECB de markten met een renteverlaging, deze week klonk Draghi juist minder verruimingsgezind dan werd verwacht. Vanwaar deze wisselvalligheid?

De meeste vorige week gepubliceerde macrocijfers duiden op een aantrekkende wereldeconomie. Er zijn tekenen dat de denkfout ‘goed nieuws is slecht nieuws’ terrein verliest.

Bijstellingen naar boven, een mijlpaal
Economen lopen met hun prognoses vaak niet vóór maar achter op de conjunctuur. Wanneer de economie consequent vaart wint of juist verliest, stellen de economen hun groeiprognoses naar boven of beneden bij, afhankelijk van de zoveelste reeks goede of slechte cijfers. De interessantste fase van de conjunctuurcyclus is de omslag. Als economen hun groeiprognoses niet langer naar beneden maar naar boven bijstellen, dan is er iets positiefs gaande. Ik heb al (veel) eerder dit jaar voorspeld dat  economen hun prognoses, na een zeer lange periode van steeds neerwaartse bijstellingen, later in 2013 weer zouden optrekken. Dat moment is nu dan eindelijk aangebroken. De ECB heeft haar groeiprognose voor het BBP van de eurozone vorige week verhoogd ten opzichte van de prognose van september, zij het met een schamele 0,1%. De Bundesbank heeft haar prognose voor de Duitse BBP-groei verhoogd met 0,2%, en de OBR voorziet voor de Britse economie in 2014 zelfs extra groei van 0,6%. Laten we hopen dat dit de opmaat vormt voor een lange periode van opwaartse bijstellingen.

Mario, waarom zo wisselvallig?
Mario Draghi maakte op de persconferentie van de ECB vorige week bekend dat de centrale bank haar beleidskoers niet verandert. Daarmee klonk hij minder verruimingsgezind dan de markten hadden verwacht of gehoopt. Een groot contrast met vorige maand, toen de ECB de markten verraste door de rente te verlagen. De markten waren vorige week dan ook teleurgesteld. Volgens mij had Draghi ten minste een poging kunnen en moeten doen om verruimingsgezinder te klinken. Mijn redenen daarvoor zijn simpel. De inflatie ligt onder het streefcijfer van de ECB en dat blijft volgens haar eigen prognoses ook de komende twee jaar zo. De geldgroei neemt af: M3 is in oktober met 1,4% j-o-j gegroeid, eind vorig jaar was dat nog 3,5%. Ooit hanteerde de ECB zelfs een ‘referentiewaarde’ van 4,5%. Het lijkt mij dus niet overdreven te stellen dat ook de geldgroei bij de doelstelling achterblijft. De kredietgroei aan niet-financiële bedrijven is zelfs negatief, dat mag je toch wel ‘achterblijven’ noemen. De economische groei trekt weliswaar aan, maar veel stelt dat nog niet voor en in de economie is duidelijk sprake van onderbenutting van de capaciteit. De groei blijft dus ook achter. Daar komt bij dat de naar handel gewogen wisselkoers van de euro zo’n 8% j-o-j is gestegen. Dit moeten we toch als onwelkome monetaire verkrapping beschouwen. Volgens mij laten al deze factoren geen andere conclusie toe dan dat de geldsituatie te krap is. Misschien moeten we de renteverlaging van vorige maand eerst de kans geven volledig door te werken, maar ik snap niet waarom de ECB-president de ene maand meer als een duif klinkt dan verwacht en de volgende maand juist minder. Als een negatieve rente niet echt een optie is en een obligatieaankoopprogramma lastig is, waarom probeert hij de euro dan niet wat omlaag te praten? Dat doen de anderen immers ook allemaal! Nu blijkt dat Draghi de euro zelfs omhoog heeft weten te praten!

Nu kan de ECB ter verdediging aanvoeren dat de inflatie, de geldgroei en de kredietgroei niet bij de doelstelling achterblijven omdat er te weinig geld op de markt is, maar omdat het monetaire transmissiemechanisme niet goed werkt. Als de ECB dat denkt, dan moet ze bepalen of ze er iets aan kan doen. Iets zoals het Britse funding for lending-programma zou men kunnen proberen. Niets doen is in ieder geval ongewenst.

Het is niet ons basisscenario, maar er bestaat een kans dat de ECB de eurozone in deflatie terecht laat komen. Wat dan?

Naar mijn mening is groei het beste middel tegen schadelijke deflatie. En het lijkt erop dat de economie van de eurozone iets harder begint te groeien. De PMI’s (indicatoren van ondernemersvertrouwen) van de meeste landen (uitgezonderd Frankrijk) waren positief. Die voor de dienstensector waren slechter dan voor de industrie, met uitzondering van Duitsland, waar de PMI voor de industrie steeg van 51,7 punten in oktober naar 52,7 in november en die van de dienstensector van 52,9 naar 55,7 punten. Daar staan slechtere ordercijfers voor de industrie tegenover: na een stijging van 3,1% in september volgde een daling van 2,2% m-o-m in oktober.

Economie VS wint vaart
De cijfers uit de VS waren weliswaar wisselend, maar het totaalplaatje is onmiskenbaar: de groei neemt toe. Optimisme komt naar voren uit de meeste barometers van het ondernemersvertrouwen. Verder zijn de persoonlijke bestedingen, na twee tegenvallende maanden, in oktober weer toegenomen; de autoverkopen versnelden in november tot het hoogste niveau sinds 2007. Ook het consumentenvertrouwen ontwikkelde zich sterk: de index van de University of Michigan is gestegen van 75,1 in november naar (voorlopig) 82,5 in december en is daarmee weer bijna terug op het niveau van vóór de begrotingsimpasse. Dat wijst erop dat het consumentenvertrouwen slechts tijdelijk werd getroffen door de shutdown van de overheid. De BBP-groei in het derde kwartaal is flink naar boven bijgesteld, van 2,8% naar 3,6%. Dat is fors voor een tweede bijstelling en kan vooral worden toegeschreven aan meer voorraadvorming. De bijdrage van de voorraadvorming aan de groei was zelfs 0,8 procentpunt hoger dan verwacht. Maar zo simpel is het niet: de voorraadvorming laat zich deels verklaren uit importen en die hebben het BBP met 0,2 procentpunt gedrukt. De situatie op de arbeidsmarkt wordt steeds beter. Dit blijkt uit de daling van het aantal uitkeringsaanvragen, het goede ADP-rapport (aantal nieuwe banen) en de sterker dan verwachte stijging van het aantal nieuwe banen (ex-agri) voor november. Er werden in augustus weinig nieuwe woningen verkocht, maar de markt herstelde zich in september weer sterk, wat erop wijst dat de economie zich aanpast aan de hogere hypotheekrente. Daar staat tegenover dat er afgelopen week weinig hypotheken zijn aangevraagd.

Geen ‘goed is slecht’ meer?
Op de financiële markten geldt al maanden: ‘goed is slecht’ en omgekeerd. Als de cijfers slecht waren, stortte de markt zich op risicovolle beleggingen in de overtuiging dat slechte cijfers betekenen dat de extreem ruime geldpolitiek nog een tijdje wordt voorgezet (en dat zou goed zijn voor risicovolle beleggingscategorieën), terwijl goede cijfers zouden betekenen dat de afbouw van het opkoopprogramma van de Fed en de renteverhogingen naderbij komen. Ik heb hier een paar weken geleden al betoogd dat deze manier van denken niet klopt en vroeg of laat moet veranderen. Risicovolle beleggingen doen het goed als de bedrijfswinsten en de kredietkwaliteit toenemen en dat kan alleen bij redelijke – en bij voorkeur stijgende – economische groei. Een eerste verandering in deze houding hebben we mogelijk vrijdag kunnen zien. De macrocijfers van afgelopen vrijdag waren goed en werden in eerste instantie dan ook als slecht voor de aandelenkoersen beoordeeld. Maar vervolgens sloeg de markt om. Volgens mij is de angst voor tapering overdreven. Het grootste effect heeft vermoedelijk de bekendmaking dat met de afbouw begonnen wordt, en die hebben we al gehad. Hoewel de obligatierentes aan beide zijden van de Atlantische Oceaan tussen mei en september (de periode van de ‘generale repetitie’ van de Fed) flink zijn gestegen, hebben de Amerikaanse aandelenkoersen de opgaande lijn vastgehouden. Dit wijst erop dat ze ‘taperingbestendig’ zijn.

VS Autoverkopen

VS Universitity of Michigan consumentenvertrouwen

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs

Filteren op