Geduld op de proef gesteld

Blog -

Hand holds hourglass

Onze visie is steeds geweest dat de zwakke economische ontwikkeling van de eurozone in de zomermaanden van tijdelijke aard zou blijken te zijn. Wij denken dat nog steeds, maar de vorige week gepubliceerde cijfers schetsten nog steeds een wisselend beeld. ECB-president Mario Draghi blijft intussen praten. Zijn woorden zijn in het verleden erg effectief en krachtig gebleken, maar wij vragen ons af of hij zijn impliciete beloften kan waarmaken als de markt hem daartoe zou uitdagen.

Het belangrijkste waren misschien wel de ECB-cijfers voor augustus met betrekking tot de geldhoeveelheid en kredietverlening. Han de Jong Han de Jong Chief Economist

Slechte Ifo

De Ifo-indicator voor het Duitse ondernemersvertrouwen heeft een lange geschiedenis en is misschien wel de meest gezaghebbende barometer van het vertrouwen in het Europese bedrijfsleven. Deze indicator daalde in september voor de vijfde maand op rij en staat nu nog slechts een fractie boven het langetermijngemiddelde. De verwachtingen-component van deze index, die nauwlettend in de gaten wordt gehouden, is fors gedaald en ligt nu zelfs onder het langetermijngemiddelde. Volgens voorlopige cijfers is de PMI (meet het sentiment onder inkoopmanagers) voor de eurozone in september ook verder afgezwakt. De daling was echter beperkt: van 52,5 in augustus naar 52,3 in september.

Maar er zijn ook wat lichtpuntjes. Het ondernemersvertrouwen in de Duitse dienstensector is in september toegenomen. Dit geldt ook voor het Belgische ondernemersvertrouwen en voor bepaalde componenten van het Franse ondernemers-vertrouwen.

Het belangrijkste waren misschien wel de ECB-cijfers voor augustus met betrekking tot de geldhoeveelheid en kredietverlening. Het totale bedrag aan uitstaande leningen aan huishoudens blijft groeien terwijl de daling van leningen aan niet-financiële bedrijven blijft afzwakken. Hierbij moeten we er wel rekening mee houden dat de kredietcyclus een achterlopende indicator is. Een daling van het totale bedrag aan uitstaand krediet betekent niet dat banken geen krediet verstrekken. Wel dat er meer op bestaande leningen wordt afgelost dan er aan nieuwe leningen wordt verstrekt. Dat is een normaal verschijnsel na een recessie. Wij vinden dat de geld- en kredietcijfers in overeenstemming zijn met het meest recente kredietonderzoek van de ECB, dat aangaf dat banken bezig zijn hun kredietvoorwaarden te versoepelen, zij het slechts in geringe mate, en dat de kredietvraag over de hele linie toeneemt.  

Mario Draghi heeft een indrukwekkende reputatie opgebouwd met zijn verbale interventies. Vorige week deed hij opnieuw een aantal uitspraken. Hij onderstreepte dat de ECB, als de economische omstandigheden verder verslechteren, haar maatregelen verder zal uitbreiden, dat wil zeggen nog meer zal gaan doen dan al is toegezegd. Hierbij moeten wat kanttekeningen worden geplaatst. Ten eerste denken wij dat dit niet nodig zal zijn omdat wij verwachten dat de economische groei iets zal aantrekken en de inflatie vrijwel op het laagtepunt zit. Ten tweede hebben de meeste markt-partijen een paar eenvoudige berekeningen gemaakt om te bepalen wat de ECB zou kunnen doen. Dat gaat als volgt. Draghi heeft onlangs gezegd dat de ECB haar balans wil verlengen naar het niveau van begin 2012. Een simpel rekensommetje leert ons dat hij het heeft over een balansverlenging van ongeveer EUR 700 à 1.000 miljard. Maar het is niet duidelijk wat voor activa de centrale bank zou kunnen kopen. De TLTRO (Targeted Long Term Refinancing Operation) zal een belangrijk onderdeel van het totaalpakket zijn, maar niet meer dan EUR 400 miljard en misschien ook wel minder. De ECB geeft al lang aan dat zij ABS (asset-backed securities) wil gaan opkopen, maar dat de markt simpelweg niet groot genoeg is voor forse aankopen. Dan zijn er nog leningen van overheidsinstellingen en misschien nog wat andere soorten schuldpapier. Waar al deze berekeningen op neer komen, is dat het niet duidelijk is hoe de ECB ook maar in de buurt van EUR 1.000 miljard kan komen zonder staatsleningen op te kopen. En helaas is dat nog steeds een groot taboe.

Wij denken dat de ECB niet op grote schaal meer leningen hoeft op te kopen. Mocht dit wel nodig zijn, dan zal Draghi volgens ons wel een manier vinden om het taboe dat rust op het opkopen van staatsleningen, te omzeilen. Maar dat proces zou wel eens rommelig kunnen verlopen.
 

Wereldhandel en Azië: iets beter

Het Centraal Planbureau heeft vorige week haar inschatting van de ontwikkeling van de wereldhandel in juli bekend-gemaakt. Het wereldhandelsvolume nam toe met 1,4% m-o-m, na een stijging van 0,3% in juni. Deze cijfers geven aan dat de groei van de wereldhandel versnelt ten opzichte van het zeer trage tempo van eerder dit jaar. Dit beeld is in overeen-stemming met een aantal cijfers die vorige week in Azië bekend werden gemaakt. Zo liep de HSBC-index voor het ondernemersvertrouwen in de Chinese industrie in september iets op. Ook de export vanuit Hongkong liet in augustus een hoopgevend beeld zien: +6,4% j-o-j. Koreaanse warenhuizen zagen hun omzet in augustus toenemen met 10,5% j-o-j. In Taiwan steeg de industriële productie in augustus met 7,0% j-o-j en waren de exportorders 5,2% hoger. In Singapore steeg de industriële productie in augustus met 4,2%.

De cijfers uit de VS leverden niet veel nieuws op. De woningmarktcijfers waren wisselend. De aanvragen van werkloosheidsuitkeringen kwamen afgelopen week uit op iets minder dan 300.000, wat wijst op een verdere verbetering van de arbeidsmarkt. De volatiele orders voor duurzame goederen vertoonden in augustus een scherpe daling, na een nog grotere stijging in juli. Als we de volatiele transportorders buiten beschouwing laten, laten de orders voor duurzame goederen geen spectaculaire maar wel een redelijke stijging zien. We kunnen hieruit opmaken dat de bedrijfsinvesteringen iets aantrekken. Dit blijkt ook uit de bijstelling van de Amerikaanse BBP-cijfers voor het tweede kwartaal. De BBP-groei zelf werd bijgesteld van 4,2 naar 4,6% (na een daling van 2,1% door slechte weersomstandigheden in het eerste kwartaal). Deze bijstelling was voor de helft te danken aan de sterker dan verwachte ontwikkeling van de investeringen. Ook de netto export ontwikkelde zich iets beter.

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs

Filteren op