Groeivertraging, disinflatie en aanhoudende recessie, behalve in Japan

Blog -

World Economy

De economie van de eurozone bleef het eerste kwartaal in recessie en doet het in het tweede kwartaal niet veel beter. Wie de moeite neemt goed te kijken, ziet echter heus wel enkele lichtpuntjes.

De economie van de eurozone bleef het eerste kwartaal in recessie en doet het in het tweede kwartaal niet veel beter. Wie de moeite neemt goed te kijken, ziet echter heus wel enkele lichtpuntjes. Han de Jong Han de Jong Chief Economist

De cijfers uit de VS zijn nogal verwarrend. De productie en het ondernemersvertrouwen vielen deze week tegen, maar de bestedingen vielen juist mee. In vrijwel alle ontwikkelde economieën loopt de inflatie terug. Je vraagt je af hoe ver die moet dalen voordat de centrale banken zich zorgen
gaan maken over deflatie. Voorlopig doen ze dat nog niet, vermoed ik. Het Japanse BBP is in het eerste kwartaal sterker gegroeid dan verwacht, een teken dat 'Abenomics' werkt, op korte termijn tenminste.

Eurozone nog steeds in recessie

De economie van de eurozone bleef in recessie: het BBP is in het eerste kwartaal met 0,2% k-o-k gekrompen, wat iets beter was dan de -0,6% van het kwartaal daarvoor. Er werden weinig details bekendgemaakt. Zo werd in Duitsland alleen het totale (positieve) groeicijfer van 0,1% gepubliceerd, terwijl gezegd werd dat de koudste maart van de afgelopen vijfentwintig jaar de cijfers negatief had beïnvloed en dat de particuliere consumptie vermoedelijk de grootste bijdrage aan de groei geleverd had. Dit laatste blijft waarschijnlijk zo, want de Duitse bonden en werkgevers in de techniek en de metaal hebben in een loonakkoord voor twintig maanden afgesproken dat de lonen in juli met 3,4% omhooggaan en volgend jaar mei met nog eens 2,2%. Loonsverhogingen van die omvang zijn zonder enige twijfel de hoogste in Europa en stimuleren niet alleen de groei van de particuliere consumptie in Duitsland, maar helpen ook om de concurrentieverhoudingen binnen de eurozone weer een beetje recht te trekken.

De indices voor het ondernemersvertrouwen in de eurozone in het tweede kwartaal stemden niet erg vrolijk. Daar staat tegenover dat de hardere cijfers beter zijn dan de BBP-cijfers. Zo is de industriële productie in de eurozone in maart met 1,0% m-o-m gestegen, tegen +0,3% in februari. Door het koude weer werd er meer energie opgewekt, maar ook de productie van kapitaalgoederen en duurzame consumptiegoederen vertoonde een flinke stijging. Wat de totale productie betreft deden Portugal, Spanje en Griekenland het goed, met een toename van respectievelijk 5,3%, 2,1% en 1,4% m-o-m.

Groei 01

Ook de handelscijfers voor maart waren beter. Met een stijging van 2,8% m-o-m en ruim 5% in de laatste drie maanden heeft de uitvoer uit de eurozone een recordhoogte bereikt. De perifere landen doen het over het algemeen erg goed. 

Abenomics werkt

Het BBP van Japan is in het eerste kwartaal met 0,9% k-o-k gestegen, ofwel met 3,5% op jaarbasis. Dat was in overeenstemming met onze verwachting, maar meer dan waarop de markt had gerekend. Uiteraard een zeer hoopgevende ontwikkeling. Maar alleen de toekomst kan uitwijzen of Abenomics echt werkt. Kan Japan deze stevige groei vasthouden? En slaagt het land erin om, zoals beloofd, op middellange termijn de problemen met de overheidsfinanciën aan te pakken?

Amerikaanse cijfers rare mengelmoes

De cijfers van afgelopen week voor de Amerikaanse economie leidden tot verwarring en verschaften geen duidelijkheid over de vraag of de groeivertraging binnenkort achter de rug is. Het aantal in aanbouw genomen woningen viel in april tegen, terwijl het aantal afgegeven bouwvergunningen juist steeg en het vertrouwen bij ondernemers in de bouw toenam. Twee indices voor het ondernemersvertrouwen, de Empire State-survey en de Philly Fed-index vielen lager uit dan verwacht, net als de industriële productie, die in april met 0,5% m-o-m is gedaald. De detailhandelsomzet was in april juist aanzienlijk beter dan verwacht. Hoe zit dat nu precies? Vertraagt de groei verder of komt het einde van de wakke periode in zicht? Wij denken dat de groeivertraging van vrij korte duur zal blijken te zijn. De pijn zit aan de productiekant. Niet de uitblijvende vraag, maar de voorraadcyclus is de veroorzaker. Daarom is de pijn per definitie tijdelijk. Een sterke vraag en een geringe productie is een veel betere combinatie dan andersom.

De Amerikaanse consumenten lijken de belastingverhogingen van begin dit jaar tot nu toe goed op te vangen. Ze worden daarbij geholpen door forse vermogensgroei (zowel de huizenprijzen als de aandelenkoersen zijn gestegen), maar ook door dalende inflatie.

Disinflatie, een probleem in spe

De inflatie daalt in vrijwel alle ontwikkelde economieën. Nederland is een uitzondering, maar dat komt doordat het kabinet de btw met 2 en de assurantiebelasting met 9 %-punt heeft verhoogd, en daarnaast de autobelasting heeft opgeschroefd.

Pasen viel dit jaar in maart en vorig jaar in april, waardoor de inflatiecijfers voor april nu misschien wat te laag uitvallen. Maar dan nog is de daling van de inflatie opmerkelijk. Deels komt dat door lagere energieprijzen, maar ook de kerninflatie is afgenomen. In de VS is de kerninflatie gedaald van 2,3% j-o-j in april vorig jaar naar 1,7% in april 2013. In de eurozone is de inflatie (exclusief energie, voeding, alcohol en sigaretten) in dezelfde periode afgenomen van 1,6% j-o-j naar 1,0%.

Dat is goed én slecht. Het is goed omdat het de reële koopkracht van de consument bevordert en daarmee het economisch herstel. Het is slecht omdat de inflatie langzamerhand onaangenaam laag begint te worden. Ik denk niet dat ‘slechte deflatie’ (de combinatie van dalende prijzen, dalende inkomens en een krimpend BBP) een directe bedreiging voor de wereldeconomie vormt, maar helemaal uit te sluiten valt dat ook niet. Vooral Europa is kwetsbaar voor deflatie, want in een economie die maar niet wil groeien, zijn nauwelijks factoren aanwezig die voor opwaartse inflatiedruk kunnen zorgen. Deze inflatievooruitzichten geven de ECB veel speelruimte om maatregelen te nemen. De vraag is of de Duitsers dat zullen toestaan. Zou het niet ironisch zijn als de Duitsers, met hun historisch inflatietrauma uit de jaren 1920, de ECB ervan zouden weerhouden in actie te komen en zo toelaten dat de eurozone in een toestand van deflatie raakt? Zo ver zijn we echter nog lang niet. De tabel geeft de daling van de inflatie weer. Daaruit blijkt dat de inflatie in diverse landen het punt nadert waarop deze als onaangenaam laag bestempeld kan worden. 

De tabel geeft de daling van de inflatie weer. Daaruit blijkt dat de inflatie in diverse landen het punt nadert waarop deze als onaangenaam laag bestempeld kan worden.

Groei 02

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs

Filteren op