Wegen ECB en Fed scheiden zich

Blog -

London financieel centrum

De ECB laat deze week waarschijnlijk de monetaire teugels verder vieren om de economie van de eurozone te stimuleren, terwijl de Amerikaanse Federal Reserve vermoedelijk nog voor kerst de teugels juist gaat aanhalen. Het komt niet vaak voor dat de twee belangrijkste centrale banken zich in tegengestelde richting bewegen. Om in te schatten hoe de financiële markten gaan reageren, kunnen we dus nauwelijks terugvallen op ervaringen uit het verleden. Omdat beide centrale banken steeds duidelijk zijn geweest over hun toekomstige beleidsrichting, komt deze scheiding van wegen echter niet als een verrassing. Reden voor ons om te veronderstellen dat de markten rustig zullen reageren, al is de kans wel aanwezig dat de volatiliteit toeneemt.

Als we louter afgaan op de cijfers voor de eurozone en de VS, dan lijkt het niet logisch dat de Fed de teugels aanhaalt terwijl de ECB deze juist verder laat vieren en zich verder op tot nu toe onbetreden paden begeeft Han de Jong Han de Jong Chief Economist

Wisselende cijfers geen reden voor beleidsomslag Fed

De cijfers over de Amerikaanse economie waren vorige week wisselend. De BBPgroei over het derde kwartaal werd naar boven bijgesteld, de cijfers over het persoonlijk inkomen waren sterk en het aantal nieuwe uitkeringsaanvragen wijst op een nog altijd verkrappende arbeidsmarkt. Hier staat tegenover dat het consumentenvertrouwen in november is afgezwakt, in ieder geval volgens de maatstaf van de Conference Board. Volgens diverse indicatoren is ook het vertrouwen in het bedrijfsleven in november afgenomen.

Deze cijfers op zich zijn geen reden voor de Amerikaanse centrale bank (Federal Reserve) om haast te maken met verkrapping van haar monetair beleid. De beleidsrentes bevinden zich echter op een dieptepunt en de markten schatten de kans op een eerste renteverhoging in december op meer dan 50%. Het zou ons dan ook verbazen als de Federal Reserve de rente ongewijzigd laat. Wij denken dat de Fed haar monetair beleid hoogstwaarschijnlijk in een heel langzaam tempo gaat verkrappen. Het is daarom belangrijk dat nu de eerste stap in dit proces wordt gezet.

Cijfers eurozone zijn overtuigender maar ECB gaat verder verruimen

De cijfers die vorige week verschenen over de ontwikkeling van de economie van de eurozone schetsten in feite een overtuigender beeld dan de Amerikaanse cijfers. De voorlopige PMI’s van Markit waren bemoedigend. Het ondernemersvertrouwen is in november gestegen in zowel de verwerkende industrie als de dienstensector. De indicator van de Europese Commissie van het economisch vertrouwen bleef in november gelijk maar de Duitse Ifo-indicator van het ondernemersvertrouwen is in november weer gestegen. De verwachtingencomponent verbeterde voor de derde achtereenvolgende maand na in vier van de vijf voorgaande maanden te zijn gedaald. Maar wat kunnen we uit deze cijfers afleiden? Ik zie het als een duidelijk teken dat de Duitse economie goed overweg kan met de vertragende groei van de wereldhandel en van de wereldwijde industriële bedrijvigheid. De Duitse vertrouwenscijfers kunnen er zelfs op duiden dat de industriële bedrijvigheid binnen afzienbare tijd wellicht gaat verbeteren. De monetaire en bancaire statistieken voor de eurozone weren eveneens bemoedigend. De groei van de geldhoeveelheid is in oktober versneld en de bancaire kredietverlening aan niet-financiële ondernemingen is toegenomen.

Ondanks deze positieve signalen gaat de ECB deze week waarschijnlijk een verdere verruiming van haar monetaire beleid aankondigen. ECB-president Draghi belooft dit namelijk al twee maanden min of meer en hij heeft de reputatie opgebouwd dat hij zijn beloften nakomt of zelfs nog meer dan dat. Wij verwachten een breed pakket aan maatregelen: een verlaging van de depositorente van -0,20% tot -0,40%, een uitbreiding van de aankopen van schuldpapier door de ECB van EUR 60 miljard tot EUR 80 miljard per maand, een verbreding van de soorten schuldpapier die worden aangekocht en misschien ook een verlenging van het aankoopprogramma tot na september 2016.

Grafiek: VS Fed funds rate versus ECB refirente

Is dit niet vreemd?

Als we louter afgaan op de cijfers voor de eurozone en de VS, dan lijkt het niet logisch dat de Fed de teugels aanhaalt terwijl de ECB deze juist verder laat vieren en zich verder op tot nu toe onbetreden paden begeeft. Maar zo simpel is het niet. De VS bevindt zich al in een verder gevorderd stadium van het proces van economisch herstel en de ECB is, achteraf bezien, mogelijk zonder goede redenen te lang een te krap beleid blijven voeren. De wereldeconomie is kwetsbaar en de geopolitieke risico’s zijn aanzienlijk. Misschien wil Draghi dus gewoon niet de gok nemen. Daarbij komt dat de inflatie al langere tijd onder het doel van de ECB ligt.

Uitzonderlijk is het in ieder geval wel

Het komt niet vaak voor dat de Amerikaanse Federal Reserve en de belangrijkste centrale bank in Europa zich in tegengestelde beleidsrichting bewegen. De laatste keer dat dit gebeurde, is ruim twintig jaar geleden. Toen liepen de conjunctuurcycli in Duitsland en de VS uit de pas als gevolg van de Duitse hereniging. Deze keer lijkt monetaire divergentie echter moeilijker te rechtvaardigen. Overigens zijn de centrale banken wel heel duidelijk geweest en hebben ze niet onder stoelen en banken gestoken dat hun beleidswegen zich gaan scheiden. Deze ontwikkeling komt voor de markten dan ook niet als een verrassing en wij verwachten geen grote volatiliteit.

Verrassing voor mij

Een paar maanden geleden verwachtte ik niet dat de ECB haar depositorente nog verder onder nul zou verlagen. Nu Draghi een verdere verlaging min of meer heeft beloofd, lijkt het echter onvermijdelijk. De ECB komt waarschijnlijk ook met een noviteit: de invoering van een tweetrapssysteem met een nog sterker negatieve depositorente voor banken die grote tegoeden bij de ECB aanhouden. Dit vergroot de kans dat een negatieve rente steeds meer gemeengoed wordt.

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs