Brexit: wat nu?

Blog -

Union Jack EU flag Big Ben

Er is al veel gezegd en geschreven over het schokkende besluit van de Britse kiezers om uit de EU te stappen. De volatiliteit op de financiële markten is omhooggeschoten en waarschijnlijk blijft de volatiliteit nog wel even hoog. Onzekerheid voert de boventoon.

Dus misschien, heel misschien, zorgt het besluit van de Britten om afscheid te nemen van de EU ervoor dat de politieke elite meer begrip gaat tonen voor wat de kiezers echt willen. Han de Jong Han de Jong Chief Economist

Wat weten we wel?

  • Het Verenigd Koninkrijk gaat de EU verlaten. 
  • David Cameron treedt af maar blijft nog wel een paar maanden zitten.
  • David Cameron doet nog geen beroep op artikel 50 van het Verdrag van Lissabon. Hij zou daarmee het startschot geven voor de formele onderhandelingen tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. Omdat hij dit overlaat aan zijn opvolger, creëert hij een paar maanden ademruimte.

Wat weten we niet?

  • Hoe lang de onderhandelingen tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU over de nieuwe onderlinge relaties gaan duren. 
  • Hoe de toon van deze onderhandelingen zal zijn. 
  • Wat de uitkomst van deze onderhandelingen wordt. 
  • In welke mate anti-EU-bewegingen in andere landen meer steun krijgen na het Brexit-referendum. 
  • Wat de gevolgen voor de respectievelijke economieën zullen zijn. 
  • Op welk niveau de financiële markten een nieuw 'evenwicht' vinden.

Het lijkt me dus dat we veel meer niet weten dan wel, maar het feit dat het Verenigd Koninkrijk niet direct artikel 50 in werking laat treden, levert wel een zeer welkome adempauze op. De meeste commentaren gingen vrijdag over de gevolgen op de korte termijn. Misschien is het goed om even een stapje terug te doen en naar de langere termijn te kijken.

Meest negatieve gevolg

Ik heb mezelf de vraag gesteld wat het meest negatieve gevolg van dit besluit is. Volgens mij is dat het effect op de globalisering - en in het verlengde daarvan wat dit mogelijk met de Amerikaanse dollar doet.

Afgezien van kortstondige recessies groeit de wereldhandel al vele decennia sneller dan de wereldeconomie. Dit impliceert dat de wereldeconomie steeds verder geïntegreerd is. Doordat de exportsectoren doorgaans in elke economie de meest dynamische sectoren zijn, fungeert de relatief snelle groei van de wereldhandel al heel lang als aanjager van de wereldwijde groei.

Sinds de financiële crisis is dit patroon veranderd. De groei van de wereldhandel is achtergebleven bij de wereldwijde groei, niet alleen tijdens de recessie maar ook tijdens het herstel. Naar mijn mening is dit een belangrijke factor die de totale groei remt en de productiviteitsgroei beperkt. Wat betreft de oorzaak van de zwakke groei van de wereldhandel in de afgelopen jaren lopen de meningen uiteen. Het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit het grootste handelsblok ter wereld kan hoe dan ook niet positief zijn, ongeacht hoe de nieuwe relatie tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU wordt. Ik denk dan ook dat het besluit om uit de EU te stappen negatief is voor de economische groei. Hoe negatief zal afhangen van de nieuwe relatie tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU.

Als er één les is die we kunnen leren van wat er in de afgelopen jaren op de financiële markten is gebeurd, dan is het wel dat een langdurig sterker wordende Amerikaanse dollar tot problemen leidt. Door een waardestijging van de dollar worden de financiële condities wereldwijd krapper en een duurdere dollar is ook slecht voor opkomende economieën, grondstoffenmarkten, etc. Als het Britse vertrek uit de EU leidt tot een langdurig zwakker wordende euro en sterker wordende dollar, dan zou dat ook negatief zijn.

Positief?

Je kunt je misschien ook afvragen wat het meest positieve effect van het Brexit-besluit kan zijn. Mijn antwoord is uiteraard vooringenomen, omdat ik heilig geloof in Europese integratie en denk dat onze toekomst ligt in een federaal Europa. 

Ik kan echter niet ontkennen dat kiezers vrijwel overal het gevoel hebben dat de politieke elite steeds verder van hen af staat. Het antwoord van de EU op problemen bestaat over het algemeen uit meer regelgeving, uitbreiding, etc. Het antwoord is altijd 'meer Europa' geweest. En de houding van de politieke elite tegenover het electoraat is niet altijd heel inspirerend geweest. Zelfs voor een voorstander van Europese integratie zoals ik, is de manier waarop de EU zich heeft ontwikkeld, niet altijd heel aantrekkelijk geweest. Dus misschien, heel misschien, zorgt het besluit van de Britten om afscheid te nemen van de EU ervoor dat de politieke elite meer begrip gaat tonen voor wat de kiezers echt willen. En als de kiezers dingen willen die niet verstandig zijn, dan kan de politieke elite dat misschien voldoende en met respect duidelijk maken. Dus misschien, heel misschien, zorgt Brexit ervoor dat de EU uiteindelijk beter gaat functioneren.

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs