Is dat Godot in de verte?

Blog -

Stapels munten

De wereldeconomie kenmerkt zich de laatste maanden door verbeterende vertrouwenscijfers en achterblijvende harde cijfers. Ik heb het al een aantal weken, zo niet maanden, over de redenen hiervoor. Vandaag ga ik nader in op een aantal vragen. Ten eerste: wanneer komt er een einde aan de stijging van de vertrouwenscijfers? Ten tweede: gaan de harde cijfers ook verbeteren en zo ja wanneer? Ten derde, zitten er nuttige kanaries in de kolenmijn en hoe gaat het met ze? Tot slot wil ik het kort hebben over de maatregelen van Chinese toezichthouders om nepscheidingen tegen te gaan.

Het antwoord op mijn eerste vraag wanneer er een einde komt aan de stijging van de 'zachte' vertrouwensindices, is dus nog steeds 'nu nog niet', maar wij houden de Amerikaanse cijfers zorgvuldig in de gaten. Han de Jong Han de Jong Chief Economist

Geen exacte wetenschap

Conjunctuuranalyse is geen exacte wetenschap. Ik zie het als een legpuzzel van honderden stukjes. De uitdaging voor economen is om de meest relevante stukjes aan elkaar te passen en zo een idee te krijgen van het totaalplaatje. Om te weten hoe dat totaalplaatje er uitziet, hoef je de puzzel niet helemaal af te maken.

Vertrouwenscijfers zijn belangrijk omdat ze actueel en veelomvattend zijn

Het ondernemersvertrouwen geeft een uitstekende indruk van de conjuncturele situatie. Zoals ik al zei, zijn de vertrouwensindices de afgelopen maanden verbeterd. Dit proces begon al medio vorig jaar, maar pas tegen het einde van het jaar bereikten de vertrouwenscijfers een indrukwekkend niveau. Wat indruk op mij maakte, afgezien van het bereikte niveau, was dat deze ontwikkeling zich vrijwel overal voordeed.

Omdat vertrouwensindices niet tot in het oneindige kunnen blijven stijgen, is het een logische vraag wanneer deze opmerkelijke verbetering ophoudt. Het is onmogelijk om hierop antwoord te geven, maar duidelijk is wel dat het nu nog niet zover is. Uit de voorlopige Markit PMI voor de eurozone voor maart blijkt dat de opmars nog aanhoudt. De PMI voor de verwerkende industrie in de eurozone is gestegen van 55,4 in februari naar 56,2 in maart. Een imponerende stijging gezien het al hoge niveau. In de twee landen waarvoor afzonderlijke cijfers zijn gepubliceerd, Duitsland en Frankrijk, was de stijging zelfs nog groter. Ook de dienstensector wint nog steeds aan kracht. De PMI voor de dienstensector is gestegen van 55,5 naar 56,5.

20170324- PMI eurozone

Elders is het vertrouwen ook verbeterd. De index voor het ondernemersvertrouwen van de Kansas Fed, bijvoorbeeld, bereikte in maart de hoogste stand ooit (20 tegen14 in februari). Een opvallende uitzondering was de voorlopige Markit PMI voor de VS als geheel. De twee componenten, de index voor de dienstensector en die voor de verwerkende industrie, werden in maart voor de tweede maand op rij beide zwakker. Wel moet worden opgemerkt dat de concurrerende en mogelijk meer gezaghebbende ISM-indices in februari een fraaie stijging lieten zien (de cijfers voor maart worden op 3 en 5 april bekendgemaakt). Dit is iets om in de gaten te houden.

Nu nog niet!

Het antwoord op mijn eerste vraag wanneer er een einde komt aan de stijging van de 'zachte' vertrouwensindices, is dus nog steeds 'nu nog niet', maar wij houden de Amerikaanse cijfers zorgvuldig in de gaten.

Volgen de harde cijfers?

Zoals ik al zei, hebben de harde cijfers met betrekking tot de BBP-groei, de productie, etc. zich niet zo krachtig ontwikkeld als de vertrouwensindices doen verwachten. Naar mijn mening is dit slechts een kwestie van tijd. De verbetering van de zachte cijfers is zo wijdverbreid en zo sterk dat er iets vreemds aan de hand is als de harde cijfers niet volgen. Het kan niet zo zijn dat ondernemingen wijdwereld bij het invullen van deze enquêtes samenspannen om een misleidend beeld te creëren. En het kan ook geen toeval zijn. Ik ben ervan overtuigd dat de wereldeconomie duurzaam en significant aan kracht wint.

De handelscijfers in Azië zijn de eerste categorie harde cijfers geweest die een aanmerkelijke verbetering laten zien. Volgens recente cijfers houdt deze ontwikkeling aan. De Aziatische handelscijfers over de eerste paar maanden van het jaar kunnen volatiel zijn als gevolg van de viering van het Chinese nieuwjaar. De datum daarvan wisselt ten opzichte van de kalender die de rest van de wereld gebruikt. Toch zijn alle data kleine stukjes van de grotere puzzel. En als een aantal stukjes dezelfde kleur heeft, vormen ze samen waarschijnlijk een groter deel van de puzzel. De Japanse export steeg in februari met 11,3% j-o-j, zij het dat de importgroei beperkt bleef tot slechts 1,2% j-o-j, vergeleken met 8,5% in januari. De Taiwanese exportorders stegen in februari met 22% j-o-j en vooral de orders uit Hongkong en het Chinese vasteland lieten een krachtige ontwikkeling zien: +40,5% j-o-j. De Zuid-Koreaanse handelscijfers voor maart (de eerste 20 dagen) geven eveneens blijk van kracht. De exportgroei is afgezwakt van 26,2% j-o-j in februari naar een nog steeds zeer respectabele 14,8%, terwijl de importgroei juist is versneld van 26,0% naar 29,4% j-o-j.

Verder heeft de industriële productie in Azië de afgelopen tijd ook een aantal indrukwekkende cijfers opgeleverd, hoewel deze van maand op maand sterk wisselen. De Taiwanese industriële productie was in februari 10,6% groter dan een jaar eerder. In januari was dit 2,8%. De industriële productie in Singapore groeide in februari met 12,6% j-o-j, na een toename van 3,8% in januari.

Investeringen

Stukjes van de puzzel die nog steeds ontbreken, zijn data met betrekking tot de bedrijfsinvesteringen. Een groeiversnelling kan zichzelf pas in stand houden als bedrijven meer gaan investeren. Enkele cijfers wijzen wel voorzichtig in deze richting. De eerder gepubliceerde Philly Fed index voor het ondernemersvertrouwen in de regio die valt onder de Federal Reserve of Philadelphia, bevat hoopgevende tekenen dat de investeringen beginnen aan te trekken. In februari bereikte het cijfer van de investeringsprogramma's voor de komende zes maanden het hoogste niveau sinds 2000. Zelfs tijdens de euforie van de internetzeepbel was dit cijfer slechts in één maand hoger. Om een periode met een langdurig hogere cijfers te vinden, moeten we terug naar eind jaren '80 van de vorige eeuw. Maar uiteindelijk gaat het hierbij alleen om 'vertrouwen', niet om harde uitgaven, laat staan orders voor kapitaalgoederen.

20170324-VS:investeringsplannen voor komende zes maanden volgens Philly Fed

In de VS stegen de orders voor duurzame goederen in februari met een sterker dan verwachte 1,7% m-o-m, na een naar boven bijgestelde stijging van 2,3% m-o-m in januari. Dat begint erop te lijken. Duurzame goederen is echter een ruim begrip. Voor een gedetailleerder beeld kunnen we beter kijken naar de kapitaalgoederen. De grafiek voor de levering van kapitaalgoederen exclusief defensiematerieel en vliegtuigen en onderdelen laat zien dat er sprake is van verbetering. Eind 2015 deed zich een sterke daling voor en deze hield aan tot medio 2016. Sindsdien vertonen de leveringen (een indicator voor de bedrijfsinvesteringen) een opgaande lijn. De stijging sinds oktober bedraagt 3,2%, ofwel ongeveer 10% op jaarbasis. Ook dat begint erop te lijken.

20170324-US: non-defense capital goods shipments excl aircrafts and parts

Kanarie in de kolenmijn

Ik laat mij nogal eens meeslepen wanneer ik een heel overtuigende verzameling cijfers zie. Het zou niet juist zijn om positieve trends simpelweg naar de toekomst te extrapoleren. Naar mijn mening is de mondiale opbloei te schrijven aan een aantal factoren. Een belangrijke factor is de opmerkelijke kracht van de Chinese importgroei. Dat is fantastisch, maar uiteraard kan de Chinese import niet blijven groeien in het huidige tempo van bijna 40% j-o-j zoals de meest recente cijfers aangeven. Een aanzienlijke vertraging van de Chinese import zou de positieve vooruitzichten voor de wereldeconomie in gevaar brengen. Wij moeten daarom variabelen die hierover informatie kunnen geven, in de gaten houden. Een gebied waar opmerkelijk veel is gebeurd, is de markt voor ijzererts.

20170324-Iron ore

China moet bijna alle ijzererts die het land nodig heeft, importeren. Niet alleen is de totale importgroei toegenomen, de ijzerertsprijs, die tot eind 2015 verscheidene jaren was gedaald, heeft zich sinds begin 2016 hersteld. In 2017 is de prijs verder gestegen, tot eind februari/begin maart een piek werd bereikt ongeveer 35% boven het niveau van eind 2016. Sinds begin maart is de prijs van ijzererts met ongeveer 20% gedaald. Misschien komt dit doordat er speculatie uit de markt wordt gedrukt of betreft het slechts een tijdelijke correctie in een zeer sterke markt. Maar dit is wel iets om in de gaten te houden. De recente daling van de ijzerertsprijs kan ook het eerste teken zijn dat de pogingen van de Chinese beleidsmakers om de economische bedrijvigheid in bepaalde sectoren af te remmen, beginnen te werken. Een significante vertraging in China zou merkbare gevolgen hebben voor de rest van de wereldeconomie. Wij houden u op de hoogte, maar voorlopig ziet het plaatje voor de wereldeconomie er veelbelovend uit.

Wilt u een hypotheek? Ga dan scheiden. Toezichthouders reageren

De huizenmarkt in China is verhit. Toezichthouders hebben diverse maatregelen genomen om de markt af te koelen. In september werd de minimum aanbetaling voor onroerend goed in Beijing verhoogd. Voor een eerste woning werd de aanbetaling verhoogd naar 35% en voor tweede woningen werd een bandbreedte van 50-70% vastgesteld. Dit was niet genoeg en vorige week is de bandbreedte voor tweede woningen verhoogd naar 60-80%. Stellen die graag een tweede woning willen kopen maar onvoldoende middelen hebben voor de aanbetaling van 50-70%, hebben kennelijk een echtscheiding aangevraagd. Zij kunnen dan een tweede woning kopen met een aanbetaling van 'slechts' 35%. De toezichthouders hebben hier nu op gereageerd en een nieuwe regel ingevoerd. De aanbetaling van 35% geldt alleen voor gescheiden personen die minimaal twaalf maanden geleden zijn gescheiden. Dit lijkt een creatieve maatregel om het aantal scheidingen te beperken.

Delen

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs