Kansrijk businessmodel door circulaire economie

Blog -

Wereldbol omringd door plant en binaire code

Elk jaar op nieuwjaarsdag stopt er een virtuele 30-tonsvrachtwagen voor m’n deur, bomvol grondstoffen voor komend jaar. Hij stopt trouwens ook bij u. Én onze 16,9 miljoen buren. In totaal zet ‘ie 600 miljard kilo grondstoffen op de stoep. Een gigantische hoeveelheid, die problemen kan opleveren. Tenminste, als we niks doen.

We zetten samen in op nieuwe technologie om een ‘Circulaire Hotspot’ te worden; een topspeler in de economie van de toekomst. Richard Kooloos Richard Kooloos Hoofd Duurzaam Bankieren

Grootverbruiker van grondstoffen

Een vrachtwagen per bewoner per jaar, de cijfers van het CBS zijn een flinke wake-up call. Zeker als u bedenkt dat die 600 miljard kilo alleen voor de Nederlandse industrie is bestemd, en dan tel ik de geïmporteerde eindproducten die later bij ons thuis worden bezorgd nog niet eens mee. De vrachtwagen is natuurlijk fictief, de problemen van ons grondstofverbruik helaas niet. We produceren meer dan ooit, met een meestijgende CO2-uitstoot tot gevolg. We lijden aan grondstoffen-obesitas.

Koopzucht is de boosdoener

De enige, simpele reden van deze exploderende vraag naar grondstoffen: onze rijkdom. We behoren tot een middenklasse, die de middelen heeft om spullen te kopen. Enorme bergen zelfs. En die welvaart groeit wereldwijd nog steeds: de komende vijftien jaar breidt de middenklasse uit van ruim twee miljard mensen naar bijna vijf miljard in 2030. Een ruime verdubbeling. Naast de ecologische gevolgen waar we ons steeds meer bewust van worden - verhoogde uitstoot van broeikasgassen, met negatieve weerslag op het milieu - zien we ook economische en politieke consequenties.

Kolonisten van Catan zonder spelregels

Meer vraag naar grondstoffen zorgt niet alleen voor een algemene prijsstijging, maar ook voor meer fluctuatie. Lastig voor ondernemingen, want vooral grote prijsveranderingen zetten hun winstmarges flink onder druk. Daardoor maken ze soms verkeerde keuzes in voorraadbeheer, die mogelijk slecht uitpakken voor hun bedrijfsvoering. Kijk naar KLM, die vorig jaar in het tweede kwartaal 255 miljoen euro meer kwijt was aan brandstoffen dan in het eerste. Een flinke klap voor de vliegmaatschappij.

Spelen met politiek voorbedachte rade

Maar de groeiende vraag naar spullen brengt ook de beschikbaarheid van grondstoffen in het gedrang. De bronnen drogen simpelweg op. Naast de alarmerende ecologische boodschap die dit groeiend verbruik afgeeft, ontstaan er politieke kwesties. Gebrek aan grondstoffen remt groei en kan leiden tot gespannen internationale verhoudingen, waarvan we nu de contouren beginnen te zien. Denk aan China, dat nu al toekomstige grondstoffentoelevering probeert veilig te stellen door Afrikaanse mijngebieden op te kopen. Zo krijgen ze exportlijnen volledig in handen; een sterk staaltje grondstoffenpolitiek. Naast internationale politiek rond energie, handel en industrie, zal dit thema steeds belangrijker worden. Daarom staat dit ook bij ABN AMRO prominent op de agenda.

De oplossing: circulaire economie

Tijd dus om na te denken over de toekomst. Zeker nu zelfs de rechter een uitspraak heeft gedaan over ons nationale klimaatbeleid. Zuiniger omgaan met grondstoffen, voedsel, zoet water en energie is een goed begin om natuurlijk evenwicht terug te brengen in het milieu én internationale spanningen te verkleinen. De groeiende vraag naar eten en spullen kunnen we niet remmen. Daarom moeten we op zoek naar een meer structurele oplossing, die hand in hand gaat met welzijn en groei. Aan 'minder' zit namelijk een grens. Dat geldt niet voor de circulaire economie (CE); in haar ideale vorm maakt deze eindeloos gebruik van grondstoffen, water en energie.

Bovendien ontwerpen we in dit systeem spullen op zo’n manier dat bij productie, gebruik en uiteindelijk hergebruik nauwelijks waardevolle grondstoffen 'weglekken'. Hiermee beperken we ecologische schade en verkleinen we onze afhankelijkheid van grondstofleveranciers. Het afval van de een wordt hoogwaardige grondstof van de ander. Totaal iets anders dan onze huidige, lineaire economie, die is gebaseerd op: maken-gebruiken-weggooien. Besparen is dus de eerste stap, productieketens circulair maken de volgende.

Nieuwe businessmodellen, andere waardeketens

De circulaire economie heeft steeds minder weg van een utopie; bedrijven zijn op grote schaal bezig hun businessmodellen aan circulaire principes aan te passen. Pas geleden presenteerde het Nederlandse Fairphone een Android-smartphone die grotendeels modulair is opgebouwd. Wat betekent: het ding kan bijna helemaal uit elkaar, de onderdelen kunnen makkelijk hergebruikt worden. Het past helemaal in het plaatje van de milieuvriendelijke, circulaire manier van produceren waar we met de hele wereld naartoe moeten. Net als deze vier circular-proof businessmodellen:

  1. Van product naar pay-per-use
    In plaats van een product te verkopen, kunt u deze als dienst aanbieden. Neem witgoedreus Miele. De consument koopt niet meer een wasmachine, maar neemt een 'wasbeurten-abonnement' en betaalt daarmee voor alle waskosten. Niet alleen voor de machine dus, maar ook voor water, wasmiddel en elektriciteit. Vanzelfsprekend ontwerpt Miele de machine met de laagst mogelijke all-in kosten. Het gebruikte witgoed komt uiteindelijk bij ze terug, en geeft de metalen een tweede leven in een nieuwe wasmachine.
  2. Standaard lening wordt alternatieve constructie
    U gaat niet langer op zoek naar een typische lening voor uw onderneming, maar maakt gebruik van lease, factoring, peer-2-peer lending of ketenfinanciering om duurzaam te produceren. Zo richtte ABN AMRO een bv op die het voor Wieckse Witte mogelijk maakt bier te brouwen op zonne-energie. Volledig gefinancierd met vreemd vermogen, kocht en plaatste de bv zonnepanelen op het dak van de bierbrouwerij.
  3. Klantvorderingen als onderpand
    Het belangrijkste onderpand van uw bedrijf wordt uw portefeuille klantvorderingen. De toekomstige betalingen van klanten borgen dus de continuïteit van het bedrijf. De kredietwaardigheid van uw klanten toetsen, wordt dus steeds belangrijker.
  4. Producten zijn ‘grondstofbanken’ met restwaarde
    In de circulaire visie is een product aan het einde van zijn levensduur geen afval meer, maar een geheel van componenten en grondstoffen. Die hergebruikt u telkens zo intact mogelijk, tot u alleen de basisgrondstoffen nog kunt recyclen. Uw product heeft dus veel restwaarde, die nooit helemaal verloren gaat. Die restwaarde wordt een belangrijk onderpand, zolang de markt voor herbruikbare grondstoffen, componenten en producten goed functioneert. Want: hoe beter het productontwerp, hoe hoger de restwaarde.

ABN AMRO katalysator voor circulaire economie

We moeten allemaal een steentje bijdragen. Onze klanten, leveranciers, partners, (externe) kennisinstellingen en de politiek; we zetten samen in op nieuwe technologie om een ‘Circulaire Hotspot’ te worden; een topspeler in de economie van de toekomst. Hoe we in Nederland een leidende rol hierin kunnen spelen? Daar ga ik in een volgend blog op in. Kansen te over, want er zijn genoeg interessante trends die de overgang in een stroomversnelling brengen.

Als financiële dienstverlener hebben we niet alleen ideeën over de overgang naar een circulaire economie, maar ook over hoe we die kunnen faciliteren en versnellen. Bedrijven die op een circulair businessmodel overschakelen, hebben daar een passende financiering bij nodig. Daar kunnen we als bank bij helpen. Als we samen verder durven kijken dan onze neus lineair is, komen we zeker tot innovatieve oplossingen die bijdragen aan de circulaire economie. We zijn er nog lang niet over uitgepraat, en hoe meer we er allemaal van weten, hoe groter de kans dat ons beeld van de toekomst over pakweg vijftig jaar veel rooskleuriger is. Of groen.

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs

Filteren op