Bestand tegen zwakte van opkomende markten

Blog -

Zakenman met tablet

Uit de cijfers van de eurozone en de VS kan worden afgeleid dat de welvarende economieën tot nu toe redelijk bestand zijn tegen de zwakte van de opkomende markten. De verdere terugval van de Chinese industrie en de aanhoudende daling van de valuta’s van opkomende landen onderstrepen wel opnieuw de neerwaartse risico’s die van deze markten uitgaan. Verder probeert de Fed, na de ongunstige reacties op de FOMC-vergadering van september, haar boodschap opnieuw te formuleren: voorzitter Yellen bagatelliseerde de tegenwind vanuit het buitenland en zei dat een eerste renteverhoging in 2015 er nog steeds in zit. In Japan – en binnenkort ook in de eurozone – is de inflatie weer negatief. Dat voedt de verwachting dat de BoJ en de ECB tot verdere kwantitatieve verruiming overgaan.

Het ziet ernaar uit dat de Europese centrale bank (ECB) en de Japanse centrale bank (BoJ) zich ten opzichte van de Fed in tegengestelde richting bewegen en binnenkort hun programma’s voor kwantitatieve verruiming verder uitbreiden. Nick Kounis Nick Kounis Hoofd Macro Research

Cijfers uit Europa en de VS blijven op peil

De financiële markten maken zich al weken zorgen over de teleurstellende ontwikkelingen op de opkomende markten. Dit was vorige week niet anders. Olie op het vuur waren de slechte Chinese PMI-cijfers (PMI meet sentiment onder inkoopmanagers) en de verdere daling van de valuta’s van deze landen. Desondanks bleven de cijfers voor de eurozone en de VS goed op peil. De binnenlandse situatie weegt tot nu toe op tegen de remmende factoren van buitenaf.

Gunstige Europese ondernemersindices

De samengestelde PMI voor de eurozone (die het sentiment in alle sectoren meet) daalde van 54,3 in augustus naar 53,9 in september. De index is daarmee terug op het niveau van juli en ligt nog steeds in lijn met een BBP-groei van zo’n 0,5% k-o-k, ofwel 2% op jaarbasis. Dat is niet slecht. De Ifo-index van het Duitse ondernemersvertrouwen was al hoog (108,4) en steeg in september nog een fractie, naar 108,5. Hoopgevend was vooral de flinke stijging van de component die de verwachtingen meet naar de hoogste stand sinds april.

Sterkere winstgroei

Deze component is een goede voorlopende indicator van de BBP-groei en van de winsten die analisten over twaalf maanden bij beursgenoteerde Europese bedrijven verwachten (zie grafiek). De opgaande conjunctuur lijkt door te zetten en zou logischerwijs gepaard moeten gaan met meer investeringen en meer arbeidsplaatsen. Tekenen daarvan waren ook al te zien in de cijfers van deze week. De groei op jaarbasis van de bancaire kredietverlening aan niet-financiële ondernemingen is opgelopen van 0,3% in juli naar 0,4% in augustus. Nog steeds bescheiden, maar een hele verbetering na maanden van krimp.

Amerikaanse economie neemt hoge vlucht

In de VS is de groei in het tweede kwartaal opnieuw licht naar boven bijgesteld, naar 3,9%. Dat is deels het gevolg van de opleving na het bijzonder slechte begin van het jaar. Desondanks is de economie in de vier kwartalen tot het tweede kwartaal van 2015 met 2,7% gegroeid. Dat is sneller dan de trendmatige groei.

Grafiek: Duitse Ifo en winstramingen van analisten

Groei komt vooral van de consumenten

Dat de Amerikaanse economie zo goed presteert, is vooral te danken aan de sterke consumptieve vraag. De consumptieve bestedingen zijn, volgens de definitieve raming, in het tweede kwartaal met 3,6% gestegen. Ze vertonen daarmee in vier van de laatste vijf kwartalen een stijging van 3,5% of meer. Dit weerspiegelt de onverminderde kracht van de arbeidsmarkt en de recordomvang van het vermogen van huishoudens.

Woningmarkt helpt ook mee

De Amerikaanse economie ondervindt ook steun vanuit de woningmarkt. De investeringen in de woningbouw zijn in het tweede kwartaal met maar liefst 9,3% gegroeid. De verkoop van nieuwbouwwoningen steeg in augustus sterk en bereikte het hoogste peil in zeven jaar, Dit duidt erop dat de hausse in de woningbouw nog wel even aanhoudt.

Bedrijfsleven maakt inhaalslag

Met de investeringen in machines wil het steeds niet vlotten, maar uit de levering van kapitaalgoederen (+ 4,2% in de drie maanden tot en met augustus) blijkt dat er betere tijden op komst zijn. Tot slot bleef de PMI van Markit voor de Amerikaanse verwerkende industrie in september gelijk op 53.

Zwakke Chinese industrie

Al met al lijkt er in de VS en de eurozone nog steeds sprake te zijn van een gematigd economisch herstel. Het belangrijkste gevaar voor deze economieën, en voor de mondiale groei, komt van de opkomende markten, zo bleek ook vorige week weer. De Caixin-PMI voor de Chinese verwerkende industrie is gedaald van 47,3 in augustus naar 47 in september, het laagste niveau sinds maart 2009. De maakindustrie is de achilleshiel van de Chinese economie; de grotere dienstensector blijkt veel robuuster. Toch zal het voor de autoriteiten moeilijk zijn de groeivertraging geleidelijk te laten verlopen. We verwachten dat het monetair beleid verder wordt verruimd.

Valuta’s opkomende markt opnieuw onderuit

Een tweede risico voor de opkomende markten, naast China, is de forse uitstroom van kapitaal. Ook dat zagen we afgelopen week, toen de valuta’s van deze landen onder invloed van de bezorgdheid over China en de verwachte Amerikaanse renteverhoging (zie hieronder) opnieuw daalden. Vooral de Maleisische ringgit, de Zuid-Afrikaanse rand en de Colombiaanse peso moesten terrein prijsgeven: zij verloren meer dan 3,5%. Door de kapitaaluitstroom worden de financiële omstandigheden ongunstiger, wat slecht is voor de economische groei.

De tegenwind vanuit de opkomende markten opvangen

Deze malaise heeft negatieve gevolgen voor de welvarende economieën. Zo hebben de VS en de eurozone dit jaar veel minder geëxporteerd naar de BRIC-landen (zie grafiek). Positieve binnenlandse factoren lijken dit echter te compenseren. Dat blijft ook zo mits China een ‘zachte landing’ weet te maken, wat wij verwachten, en de opkomende markten een systeemcrisis vermijden. De vraag vanuit welvarende economieën zou op een gegeven moment de export van opkomende markten moeten stimuleren. Zo kan de wereldeconomie in een gematigd tempo doorgroeien.

Fed probeert boodschap opnieuw te formuleren

Een grotere kans dat de Fed langer wacht met een eerste renteverhoging: zo werden de woorden van Fed-voorzitter Janet Yellen na afloop van de vergadering van het FOMC, het beleidscomité van de Amerikaanse centrale bank (Federal Reserve), eerder deze maand over het algemeen uitgelegd. Dat drukte ook de risicobereidheid, omdat de markten meer aandacht hadden voor de bezorgdheid van de Fed over de groeivooruitzichten dan voor de langdurig lage rente. Sindsdien hebben diverse FOMC-leden geprobeerd de boodschap anders te formuleren. Yellen deed dat vorige week donderdag ook, toen ze een renteverhoging dit jaar nog altijd waarschijnlijk noemde en probeerde de gevolgen van negatieve internationale ontwikkelingen te bagatelliseren.

Grafiek: Export welvarende economieen naar BRIC-landen

Verdere monetaire stimulering door ECB en BoJ op komst

Het ziet ernaar uit dat de Europese centrale bank (ECB) en de Japanse centrale bank (BoJ) zich ten opzichte van de Fed in tegengestelde richting bewegen en binnenkort hun programma’s voor kwantitatieve verruiming verder uitbreiden. De belangrijkste inflatiemaatstaf van de BoJ (de CPI exclusief voeding) was in augustus voor het eerst sinds april 2013 negatief. Deze week publiceert de ECB cijfers waar mogelijk uit blijkt dat de totale inflatie in september weer negatief wordt. De kerninflatie (exclusief voeding en energie) is in beide gevallen hoger (dichter bij +1%). Centrale banken negeren doorgaans de gevolgen van fluctuerende energieprijzen. Beide centrale banken worden echter geconfronteerd met een lange periode van inflatie die ver verwijderd is van hun inflatiedoel. Hierdoor kan de verankering van de inflatieverwachtingen in gevaar komen.

Raad van Bestuur ECB verdeeld over timing

Diverse leden van de Raad van Bestuur van de ECB hebben de afgelopen dagen een speech gehouden. Daarin wezen ze er doorgaans op dat verdere monetaire verruiming waarschijnlijk is. Over het te volgen tempo zijn de meningen echter verdeeld. Enkele directieleden (Draghi, Praet en Coeuré) suggereerden dat ze niet zouden aarzelen krachtdadig op te treden. Enkele presidenten van nationale centrale banken gaven echter aan meer tijd nodig te hebben en pas in december over nieuwe maatregelen te willen praten.

Oktober of december

In ons basisscenario neemt de ECB nog voor het einde van het jaar extra verruimingsmaatregelen. Waarschijnlijk eerder in oktober dan december, al zijn we daar door de strijdige signalen vanuit de Raad van Bestuur niet meer helemaal zeker van.

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs