Wat is er gebeurd, Mario?

Blog -

Aandelencijfers

‘Het wachten was op vuurwerk en het werd een sterretje’, aldus een commentator na de ECB-vergadering van donderdag. ‘Draghi heeft te veel beloofd en te weinig geleverd’, was een andere opmerking.

De andere grote centrale bankier, voorzitter Janet Yellen van de Amerikaanse centrale bank (Federal Reserve), uitte zich positief over de Amerikaanse economie, opnieuw een teken dat de Fed later deze maand de rente wil verhogen Nick Kounis Nick Kounis Hoofd Macro Research

  • Na de bescheiden verruiming door de ECB werden aandelen en obligaties massaal verkocht en schoot de euro omhoog
  • De inflatie zal waarschijnlijk onder het doel van de ECB blijven, zodat de kans op een nieuwe stimuleringsronde groot lijkt
  • VS: goede banencijfers en uitspraken Yellen wijzen op eerste rentestap in december – daarna gaat het geleidelijk.

De ECB had verdere verruiming aangekondigd, maar de maatregelen gingen minder ver dan de markt en wijzelf hadden verwacht. (Klik hier voor een uitgebreide analyse van de maatregelen).

De depositorente werd met 10 bp naar -0,3% verlaagd en dat was minder dan de financiële markten hadden ingecalculeerd. Verder besloot de ECB de omvang van de maandelijkse steunaankopen niet te wijzigen, terwijl de markt juist op uitbreiding had gerekend.

Het besluit om de looptijd van het programma ‘tot maart 2017 of daarna’ te verlengen, viel een beetje tegen, omdat september 2016 toch al nooit als harde deadline was beschouwd. En dan de bekendmaking dat de opbrengst van vervallen obligaties opnieuw belegd wordt. Dit is standaardpraktijk bij de QE-programma’s van andere centrale banken en dus eigenlijk ook geen nieuws.

Teleurstelling op de markten

Nadat de ECB de beleidsverruiming had aangekondigd, kelderden de aandelenkoersen in de eurozone en schoot de rente op staatsobligaties omhoog, net als de euro. Dat was vast niet wat ECB-president Draghi voor ogen had toen hij donderdagochtend wakker werd.

De discrepantie tussen wat de markt verwachtte en wat de ECB bood, roept de vraag op wat er ‘mis is gegaan’. In de pers wordt wel gezegd dat de haviken de overhand kregen, maar vicepresident Constâncio heeft later verklaard dat dit het pakket was dat de Directie had voorgesteld en dat de markten de ECB domweg verkeerd hebben geïnterpreteerd. De ECB is van mening dat de maatregelen afdoende zijn en dat ze altijd extra maatregelen kan nemen als de situatie verandert.

Achterblijvende inflatie

Hoe het ook zit met de communicatie van de ECB en de manier waarop de markt die heeft opgevat, belangrijker is de vraag of de maatregelen de inflatie op middellange termijn weer in de buurt van 2% krijgen. Dat betwijfelen wij. De ECB heeft haar inflatieraming voor 2017 naar beneden bijgesteld, van 1,7% naar 1,6%.

Grafiek: Inflatieraming ECB

De ECB lijkt ervan uit te gaan dat de genomen verruimingsmaatregelen het verschil tussen de beoogde en de feitelijke inflatie verkleinen, maar gezien de marktreactie, die leidde tot krappere financieringscondities (een sterkere euro, hogere rente en lagere aandelenkoersen), is dat nog maar de vraag. Na de opleving ligt de EUR/USD op 1,09, het niveau waarop de inflatieprognose was gebaseerd. Verder is de olieprijs momenteel zo’n USD 10 lager dan de veronderstelde prijs in de projectie. Dat wijst op lagere inflatie.

Kans op nog een verruimingsronde toegenomen

De kans is gegroeid dat er de komende maanden nog een ronde monetaire stimulering volgt. De ECB verwacht namelijk nu al dat de inflatie onder haar doel blijft, terwijl de financiële condities inmiddels weer krapper zijn geworden. Cruciale factoren bij de besluitvorming van de ECB zijn de effecten van de verwachte renteverhoging in de VS op de euro en de ontwikkeling van de olieprijs en van de harde cijfers over de bedrijvigheid in de eurozone. Het moment van de waarheid zou wel eens kunnen komen in maart 2016, wanneer de ECB de volgende update van haar prognoses publiceert.

Yellen optimistisch over de economie

De andere grote centrale bankier, voorzitter Janet Yellen van de Amerikaanse centrale bank (Federal Reserve), uitte zich positief over de Amerikaanse economie, opnieuw een teken dat de Fed later deze maand de rente wil verhogen. In een rede voor de Economic Club of Washington wees ze op de “aanhoudende verbetering van de arbeidsmarkt” die “het vertrouwen vergroot dat de inflatie op middellange termijn zich in de richting van ons doel van 2% beweegt.”

De risico’s van te lang wachten

Ze wees er ook uitdrukkelijk op dat het te lang uitstellen van een renteverhoging eveneens risico’s met zich meebrengt: ‘Als het FOMC te lang zou wachten met de normalisering van het beleid, zouden we uiteindelijk waarschijnlijk tot een vrij abrupte verkrapping moeten overgaan om te voorkomen dat de economie onze beide doelen te sterk overschrijdt.’

Lagere top, geleidelijke verhoging

In diverse uitlatingen tegenover het Congres gaf ze ook een inkijkje in het tempo van de renteverhogingen. Ze benadrukte dat het proces een ‘geleidelijk’ verloop zou krijgen. Een van de redenen die ze daarvoor gaf, was de sterke dollar. Verder was de neutrale rente (het niveau van de rente waarbij er noch een stimulerende werking, noch een verkrappende werking op de economie uitgaat) sterk gedaald en bleef deze ‘tamelijk laag’. De serie renteverhogingen zal waarschijnlijk op een veel lager punt stoppen dan in het verleden.

Verhoging in december uitgemaakte zaak door sterke arbeidsmarkt VS

Uit de meeste cijfers over de Amerikaanse economie die de afgelopen dagen zijn verschenen, blijkt dat Yellen inderdaad reden heeft voor haar positieve toon. Vooral de arbeidsmarktcijfers waren uitstekend. Er kwamen in november 211.000 banen bij (exclusief landbouw), wat na de sterke stijging van 298.000 in oktober een uitstekend resultaat is. De cijfers over de twee voorgaande maanden werden met 35.000 naar boven bijgesteld. Verder is de arbeidsparticipatie toegenomen (van 62,4% naar 62,5%) en bleef de werkloosheid gelijk, na in de voorgaande maand naar 5% te zijn gedaald. Bovendien zijn er tekenen dat de loongroei zich stabiliseert: na +0,4% in de afgelopen maand stegen de lonen met 0,2% m-o-m. Door deze cijfers lijkt een renteverhoging in december een uitgemaakte zaak.

Grafiek: Amerikaanse arbeidsmarkt is sterk

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs