Nog wekenlang slecht zicht

Blog -

Vlaggen wereldbol

De economische cijfers blijven heel zwak. En we weten ze nog steeds niet goed te duiden. Natuurlijk, het slechte weer in de VS is de grote boosdoener, maar het is niet meer dan normaal dat een optimist als ik zich ongerust afvraagt of er niet iets ergers aan de hand is. In grote delen van de VS hield het slechte weer in februari aan. Zelfs als het nu normaal weer zou worden, krijgen we pas in april, als de cijfers over maart verschijnen, een beter beeld van de onderliggende economische ontwikkelingen. Voorlopig zie ik geen reden om het standpunt bij te stellen dat de wereldeconomie het in 2014 beter zal doen dan in 2013, dat de VS daarbij de richting bepalen, dat Europa weer aansluiting vindt bij de ontwikkeling van de wereldeconomie, dat Japan de belastingverhoging in april – met wat extra hulp van de BoJ – heelhuids doorkomt en dat de opkomende economieën last hebben van volatiliteit maar niet in een crisis geraken. 

Behalve het weer zijn waarschijnlijk ook de voorraadcyclus en de hogere hypotheekrente in de VS van invloed. Han de Jong Han de Jong Chief Economist

Is het het weer of is er meer?
De cijfers uit de VS zijn opnieuw sterk vertekend en ik moet bekennen dat sommige cijfers bij tot verwarring leiden. Sommige indices lijken door het weer beïnvloed, andere niet. Het ligt voor de hand dat de bouw en andere met de woningmarkt samenhangende indices van het slechte weer te lijden hebben. Het is dan ook geen verrassing dat er in januari 16,0% minder woningen in aanbouw zijn genomen dan in december, toen ook al een daling van 4,8% m-o-m werd genoteerd. De verkoop van bestaande woningen is in januari met 5,1% m-o-m gedaald. De NAHB-index, de vertrouwens-barometer van ondernemers in de woningbouw, kelderde van 56 in januari naar 46 in februari, de grootste daling in één maand sinds de index 28 jaar geleden voor het eerst werd opgesteld. Het is uiteraard verleidelijk het weer de schuld te geven, maar het totaalcijfer bestaat uit vier regionale cijfers en vreemd genoeg daalde het cijfer voor het Westen van de VS het sterkst. Dat past helemaal niet in het weerpatroon en doet vermoeden dat er meer speelt. De zwartkijkers concluderen daaruit dat de woningmarkt fundamenteel verslechtert, maar die conclusie sluit volgens mij niet aan bij de feiten. Pessimisten over de woningmarkt wijzen graag op de hogere hypotheekrente. Maar zelfs als duurdere leningen de markt negatief beïnvloeden, blijft het vreemd dat het vertrouwen bij de woningbouwers in het Westen lager is dan in het Oosten en Middenwesten, want de hypotheekrente is overal gelijk. Het weer niet.

Ook de belangrijkste indices voor het ondernemersvertrouwen leveren een verwarrend beeld op. De Empire State-index meet het ondernemersvertrouwen in het Fed-district New York, dat met slecht weer te kampen had. De index is gedaald van 12,5 in januari naar 4,5 in februari, wat niet bijzonder laag is. De Philly Fed-index voor het district Philadelphia is gedaald van 9,4 in januari naar -6,3 in februari, de laagste stand in een jaar. Daar staat tegenover dat de Markit PMI voor de gehele VS in februari gestegen is naar 56,7, tegenover 53,7 in januari en 55,0 in december.

20140224 VS Phily Fed en Empire State

Het weer lijkt de laatste weken totaal geen invloed te hebben op het aantal aangevraagde werkloosheidsuitkeringen. Het aantal nieuwe aanvragen nam in december flink toe, om daarna weer te dalen. Sinds begin dit jaar staat het op een ‘normaal’ niveau en is het verrassend stabiel: het vierweekse gemiddelde bleef in de afgelopen zes weken steeds binnen een marge van 6000 mensen. Het cijfer van afgelopen week (336.000) wijst erop dat het herstel van de arbeidsmarkt langzaam doorzet. Ik begrijp alleen niet waarom allerlei indices, van de bedrijvigheid in de bouw tot de detailhandelsverkopen en de industriële productie, wel onder het weer te lijden hebben en het aantal uitkeringsaanvragen niet.

De inflatie blijft zich keurig gedragen. Het risico van onaangename deflatie of van inflatie boven het streefcijfer lijkt erg klein. Zowel de totale inflatie als de kerninflatie bedroeg in januari 1,6% op jaarbasis. Het weer lijkt niet van invloed op de algehele prijsontwikkeling.

Slecht zicht is niet alleen voor u en mij een probleem, maar ook voor de Fed. Het is dus niet vreemd dat de Fed aangeeft de gekozen koers vast te zullen houden. Uit de notulen van de FOMC-vergadering van januari valt op te maken dat het terugschroeven van de steunaankopen met USD 10 miljard per maand hoogstwaarschijnlijk wordt voortgezet.

Europees vertrouwen iets lager
Diverse Europese vertrouwensindices hebben in februari wat terrein verloren. Zo is de verwachtingencomponent van de Duitse ZEW-index van het vertrouwen onder financieel analisten gedaald van naar 55,7 (was 61,7 in januari). De index voor de huidige situatie is wel gestegen, van 41,2 naar 50,0 punten. De voorlopige PMI voor de eurozone daalde licht: tegenover een daling van het vertrouwen in de industrie van 54,0 in januari naar 53,0 in februari stond een lichte stijging voor de dienstensector. De lichte daling van de samengestelde index is waarschijnlijk slechts ruis. Zelfs het weer in de VS zou enig effect gehad kunnen hebben. Ook moeten we bedenken dat het vertrouwen zich eind vorig jaar flink is verbeterd en dat af en toe een kleine pas op de plaats heel gewoon is.

Ook de Britse cijfers van afgelopen week waren verrassend zwak, met tegenvallende cijfers voor de detailhandels-verkopen, arbeidsmarkt en overheidsfinanciën. Dat past bij de cijfers voor andere economieën, maar niet bij de recente Britse groeispurt. Misschien spelen de overstromingen een rol.

Allerlei leidende indicatoren wijzen al enige tijd op een naderende groeispurt van de wereldhandel. Ook de harde cijfers ontwikkelen zich tot nu toe positief, maar wel ongelijkmatig. Volgens cijfers van het CPB is de wereldhandel in november bijvoorbeeld gelijk gebleven en in december met 0,4% m-o-m gedaald. Dat klinkt niet best, maar oktober was uitstekend en het vierde kwartaal was met 1,7% k-o-k ook duidelijk beter dan het tweede kwartaal (+0,5%) en het derde kwartaal (+1,2%). Dit alles steekt bleek af tegen het aantal afgegeven kentekenbewijzen van vrachtwagens. Dat is eind vorig jaar in de eurozone sterk gestegen, al kwam dat deels door de invoering van strengere uitstootnormen begin 2014 (Euro 6). 

20140224 Wereldhandel

Ook elders wisselende cijfers
In Japan viel de BBP-groei van het vierde kwartaal tegen: +0,3% k-o-k en 1,0% j-o-j. De details van het rapport waren beter, want de binnenlandse vraag is flink gestegen en het totaalcijfer werd vooral gedrukt door de forse groei van de invoer. Gezien de sterke daling van de yen in de afgelopen anderhalf jaar is het vreemd dat het uitvoersaldo niet is gestegen. Volgens de economische theorie is dat een kwestie van tijd. Daar sluit ik me graag bij aan.

Singapore en Taiwan publiceerden afgelopen week tegenvallende handelscijfers. De uitvoer van elektronica uit Singapore is in januari met 17,0% j-o-j gedaald, na een daling van 3,1% in december. Taiwan zag zijn exportorders in januari met 2,8% afnemen, na een stijging van 7,4% in december. Nu wegen deze economieën op wereldschaal misschien niet zwaar mee, maar het loont om ze in de gaten te houden, omdat ze conjunctureel altijd voorop lopen. Alvorens sombere conclusies te trekken, wil ik erop wijzen dat dit soort cijfers uit het begin van het jaar vertekend kunnen zijn door het Chinese Nieuwjaar, en dat bij het slechte cijfer voor januari misschien ook een basiseffect meespeelt: januari vorig jaar was juist erg goed.

Tot slot de cijfers uit China. Zelfs die wisselden nogal afgelopen week. Het ondernemersvertrouwen is volgens de PMI van HSBC afgenomen van een toen al teleurstellende 49,5 in januari naar 48,3 in februari. Hoewel wij deze index niet als de beste indicator voor de Chinese economie beschouwen, komt uit de andere vertrouwensbarometers geen wezenlijk ander beeld naar voren. Daar staat tegenover dat de kredietverlening is toegenomen, en dat China dus niet in een kredietcrisis zit. 

Al met al...
Al met al blijft het erg lastig in te schatten hoe de wereldeconomie zich momenteel ontwikkelt. Preciezer gezegd: de economie verslechtert, maar het is niet duidelijk of dat komt door het slechte weer in de VS en andere tijdelijke factoren of door iets wat verontrustender is. Toch zie ik op dit moment geen reden voor overdreven pessimisme. Behalve het weer zijn waarschijnlijk ook de voorraadcyclus en de hogere hypotheekrente in de VS van invloed, maar zelfs die kunnen de gunstige onderliggende ontwikkelingen in de wereldeconomie niet ondermijnen.  
 

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs

Filteren op