Verkijk je niet op de laatste loodjes van de pandemie

Blog -

Deze bijdrage van Sandra Phlippen, hoofdeconoom ABN AMRO, verscheen eerder op vrijdag 13-11-2020 in Het Financieele Dagblad.

Het vaccin is een prachtig hoopvol uitzicht, maar de laatste loodjes zullen zwaar zijn Sandra Phlippen Chief Economist ABN AMRO

Net nu we ons begonnen schrap te zetten voor een lange donkere winter, met lockdown-maatregelen over het gehele Europese continent, kwam de verlossende boodschap van een veelbelovend vaccin. Krantenkoppen buitelden over elkaar heen om de blijde boodschap te brengen dat er eindelijk licht gloort aan het einde van deze gitzwarte tunnel. De altijd manisch-depressieve beurzen schoten als een dolle omhoog, uitgezonderd die van de thuiswerkmogelijkmakers zoals Zoom.

De Amerikaans-Duitse combinatie Pfizer en Biontech heeft een vaccin dat in de derde fase van klinische testen voor maar liefst 90 procent effectief blijkt. Dat is boven ieders verwachting en zou kunnen betekenen dat we de groepsimmuniteit (waarover we na onze eerste kennismaking met het virus al snel niet meer durfden te spreken) mogelijk eerder bereiken dan voorzien.

Maar de grote vraag is: hoeveel eerder? Wanneer kunnen we weer terug naar het leven vóór corona? Hoe kan het economisch herstel er in de komende tijd uitzien?

Devil in the detail

Economen die proberen de economie te voorspellen hebben kennis nodig over de verschillende mogelijkheden van de vaccins, in combinatie met het opheffen van restricties. Beide zijn onontbeerlijk om een goed beeld van het economisch herstel te kunnen schetsen. Daarom is in ons economenteam Daniel Ender Aizencang vrijgespeeld om een diepteonderzoek te doen naar het traject van een vaccin en de daarbij mogelijke opheffingen van restricties. Hij begroef zich in de literatuur, belde met onderzoeksafdelingen van grote farmaceuten en sprak ook met virologen aan verschillende universiteiten. Wat blijkt, zoals zo vaak: the devil is in the detail.

Het meest waarschijnlijke scenario is dat tussen ontdekking van een werkend vaccin en vaccinatie op een schaal waarmee groepsimmuniteit behaald wordt, nog steeds zo’n vijf tot zes kwartalen tijd zit. Met andere woorden: er gloort licht aan het eind van de tunnel, maar deze is toch nog wel erg lang.

De weg naar groepsimmuniteit bestaat uit een aantal cruciale stappen. Als in december markttoegang wordt verleend voor een vaccin door het Europees medicijnagentschap, dan is de eerste stap de infrastructuur om dat vaccin bij de kwetsbare burgers en de meest essentiële beroepen te krijgen.

Een extra barrière is dat dit vaccin permanent bij min 80 graden Celsius moet worden bewaard en vervoerd. Vervoersbedrijven die zich toeleggen op ijskoud vervoer zien hun beurskoersen sinds de aankondiging van het vaccin omhoog schieten.

Dan volgt de periode waarin, deo volente, groepsimmuniteit voor de gevaccineerde mensen wordt bereikt. Het aantonen daarvan zal door het medicijnagentschap weer worden bestudeerd. Dit zal bij geschiktheid leiden tot een licentie voor het vaccin zodat het breed beschikbaar gesteld kan worden.

Dat is het moment waarop het échte uitrollen van het vaccin begint. Die uitrol zal naar verwachting rond de zomer van start kunnen gaan en dan langzaam verder worden verspreid, van oud naar jong. Naarmate de gevaccineerde groep groeit, kunnen restricties worden afgebouwd. Maar pas na het voorjaar van 2022 kan de economie weer helemaal open.

Schrikbarend lang

Dat is al met al toch een schrikbarend lange tijd. En juist daar schuilt ook voor het economische herstel een groot risico: kunnen we de discipline nog opbrengen om de maatregelen na te leven als het einde in zicht is, maar het virus ons nog op de hielen zit?

Dat is niet alleen een vraag aan ons burgers maar vooral ook aan onze politici. Want wie durft met de verkiezingen in aantocht nog op te roepen tot schrapzetten en volhouden?

Het risico is dat de combinatie van de tweede golf en de daarmee gepaard gaande economische schade enerzijds, en het in zicht zijnde vaccin anderzijds, ons roekeloos en onwelwillend maakt om ons tot aan de zomer te beheersen.

We zouden namelijk bijna vergeten dat we nog steeds diep in de tweede coronagolf zitten. De economische ellende is daarmee nog zeker niet voorbij. De economische impact van de tweede golf is weliswaar minder groot, maar de na-ijleffecten van de eerste golf komen daar nog bij.

De nog steeds oplopende werkloosheid is zo’n na-ijleffect. Maar denk ook aan bedrijven die in de problemen komen als het belastinguitstel vanaf 1 januari afloopt, of aan de voor sommige bedrijven sterk geslonken financiële buffers. Dat zullen er vele zijn, ook al lijken Nederlandse bedrijven gemiddeld genomen financieel weerbaar.

Tegelijkertijd hebben kabinet, burger en ondernemer snel geleerd van de eerste golf. Daardoor is de huidige lockdown minder schadelijk. De consument en de ondernemer weten elkaar beter te vinden, waardoor de omzetterugval mee valt.

Wat nu moet blijken is of we hebben geleerd van onze fouten bij het openen na de eerste lockdown. Doen we dat te snel, zoals afgelopen zomer, dan zitten we in februari mogelijk weer in een derde golf en dito lockdown.

Het vaccin is een prachtig hoopvol uitzicht, maar de laatste loodjes zullen zwaar zijn. Daarom moeten we ook blijven nadenken over alternatieve strategieën. Zoals massaal testen, om te voorkomen dat we nog anderhalf jaar lang van lockdown naar lockdown hobbelen.

Delen

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs