Stimulans van USD 550 mld

Blog -

Booreiland op de open zee

De olieprijzen zijn sterk gedaald na het besluit van de OPEC om het productieniveau te handhaven. De prijs van een vat Brent ruwe olie is nu USD 40 lager dan enkele maanden geleden. Fantastisch nieuws voor de wereldeconomie, die hierdoor waarschijnlijk flink de wind in de rug krijgt. Een lagere olieprijs kan olie-importerende landen een meevaller van USD 550 mld opleveren. Dit komt overeen met 0,7% van het wereldwijde BBP. Een lagere olieprijs is ook goed nieuws voor de economie van de eurozone, maar de keerzijde is dat de inflatie nog verder verwijderd raakt van het streefniveau van de ECB en verdere monetaire verruiming waarschijnlijker wordt.

Fantastisch nieuws voor de wereldeconomie, die hierdoor waarschijnlijk flink de wind in de rug krijgt. Nick Kounis Nick Kounis Hoofd Macro Research

OPEC doet niets, olieprijs daalt verder

 De OPEC heeft besloten de olieproductie te handhaven op 30 miljoen vaten per dag. Doordat de productie niet werd beperkt, daalde de olieprijs vorige week bijna USD 10 per vat. Een vat olie is nu 35% goedkoper dan een jaar geleden. In de afgelopen jaren is er binnen de oliemarkt een verschuiving geweest van een relatief krap evenwicht tussen vraag en aanbod naar een ruim aanbod ten opzichte van de vraag. De olieprijs leek wat tijd nodig te hebben om zich aan deze ontwikkeling aan te passen, deels doordat beleggers het risico incalculeerden dat geopolitieke gebeurtenissen het aanbod zouden ontwrichten.

Aanpassingsvermogen van markten vaak onderschat

In tijden als deze wordt het aanpassingsvermogen van markten vaak onderschat. In 2007-08 speculeerden sommige analisten over een structureel olietekort en werd voorspeld dat de olieprijs omhoog zou schieten naar USD 200. In plaats daarvan paste zowel de vraag (vooral ook dankzij de wereldwijde financiële crisis) als het aanbod zich aan de nieuwe situatie aan en keerde de prijs geleidelijk terug naar een normaler niveau. De lagere olieprijs zal waarschijnlijk ook het aanbod beperken en tegelijkertijd steun bieden aan de vraag. Onze olieanalist, Hans van Cleef, verwacht dat de olieprijs in de komende weken een bodem bereikt.

De echte bazooka

De olieprijs is inmiddels USD 40 lager dan eerder dit jaar. Dit is fantastisch nieuws voor de wereldeconomie en zal de komende maanden de economische groei steunen. Bij een daling van de olieprijs wordt er geld overgeheveld van netto olieproducenten naar netto olieverbruikers Volgens ons zal de daling die we tot dusver hebben gezien, het komende jaar olie-importerende landen een meevaller van USD 500 mld opleveren. Dit is gelijk aan 0,7% van het wereldwijde BBP. Hoewel de winst van de een het verlies is van de ander, is de kans groot dat consumenten het geld uitgeven, vooral op korte termijn. Vergeleken met het investeringsplan van de Europese Commissie van EUR 21 mld en de holle woorden van de G20 over het stimuleren van de wereldwijde groei, is de daling van de olieprijs de echte bazooka.

Daling olieprijs stimulans voor wereldeconomie

Goed nieuws - slecht nieuws verhaal voor Mario

De daling van de olieprijs is uiteraard ook goed nieuws voor de economische vooruitzichten voor de eurozone, maar zorgt wel voor lagere inflatie op korte termijn. Moet een centrale bank reageren op een daling van de olieprijs? Normaal niet. Een incidentele daling van de olieprijs kan gedurende een jaar leiden tot een lagere inflatie op jaarbasis, maar valt daarna weg uit de vergelijking. Daarnaast kunnen, doordat de vraag wordt gestimuleerd, de prijzen van andere goederen en diensten juist stijgen.

In de huidige situatie is er echter een groot ‘maar’. Een daling van de olieprijs kan duurzamere gevolgen hebben voor de inflatie als consumenten en bedrijven hun inflatieverwachtingen aanpassen. Dit zou immers kunnen doorwerken in de vaststelling van lonen en prijzen. De inflatie daalde in november naar slechts 0,3% j-o-j. Het zal in de komende maanden de 0% naderen wanneer de daling van de olieprijs begint door te werken. De ECB is al bang haar geloofwaardigheid te verliezen als de inflatie nog lang ver uit de buurt blijft van het inflatiedoel van circa 2% en lage inflatie stevig verankerd raakt. Lage inflatie maakt de economie kwetsbaarder voor deflatie in het geval van een volgende economische schok. Het kan er ook voor zorgen dat de reële rente hoger blijft dan gewenst. De Japanse centrale bank bevindt zich in een vergelijkbare situatie.

Olieprijs trekt inflatieverwachtingen naar beneden

De volgende stappen van de ECB

Over het geheel genomen vergroot de daling van de olieprijs de toch al aanzienlijke kans dat de ECB nieuwe stappen neemt om meer geld in de economie van de eurozone te pompen. Dat is het gemakkelijke stuk. Een lastiger vraag is wat de centrale bank gaat doen en wanneer. De ECB verwacht veel van de TLTRO's (goedkope vierjarige leningen voor banken) om haar balans met een biljoen euro te verlengen. De TLTRO van december zal een belangrijke indicatie geven van het succes. Wij verwachten daarom dat de Raad van Bestuur pas volgend jaar een besluit zal nemen over uitbreiding van de obligatieaankoopprogramma's.

TLTRO's nog aantrekkelijker maken

Mogelijk zal de ECB deze week de voorwaarden voor de TLTRO’s versoepelen om de kans op grotere opnames later in de maand te vergroten. Sinds de eerste aankondiging van de TLTRO's zijn andere vormen van financiering voor banken - vooral gedekte obligaties (covered bonds) - goedkoper geworden. Verlaging van de rente voor de TLTRO’s kan een optie zijn. Verder kan de ECB banken toestaan meer te lenen.

Volgend jaar uitbreiding van obligatieaankoopprogramma

Wij denken dat de ECB begin volgend jaar de obligatie-aankoopprogramma's zal uitbreiden. De Raad van Bestuur is verdeeld over de vraag of staatsobligaties deel moeten uitmaken van het programma. Volgens Bundesbank-president Jens Weidmann zijn er grote juridische obstakels, terwijl de vice-president van de ECB, Vitor Constancio, heeft betoogd dat dit binnen het wettelijke mandaat van de ECB valt. ECB-president Draghi houdt zich op de vlakte en zegt dat de discussie nog steeds gaande is en alle opties open zijn. Wij denken dat de ECB in eerste instantie geen staatsobligaties gaat opkopen. In plaats daarvan gaat ze het programma vermoedelijk uitbreiden met leningen van overheidsinstellingen en bedrijfsobligaties. Valt de TLTRO van december tegen, dan heeft de ECB geen andere keus dan ook staatsobligaties te kopen, omdat anders de gewenste balansverlenging onbereikbaar wordt. De kans op kwantitatieve verruiming via, uiteindelijk, de aankoop van staatsobligaties is dan ook aanzienlijk.

Indrukwekkende economische groei in de VS

Volgens de macrocijfers van vorige week houdt het herstel van de wereldeconomie aan. De BBP-groei in de VS in het derde kwartaal werd naar boven bijgesteld, van 3,5% naar 3,9%. Dat is een hele prestatie na de BBP-groei met maar liefst 4,6% in het tweede kwartaal. Sommige maandcijfers voor oktober - zoals de orders voor duurzame goederen - suggereren dat de economie in het vierde kwartaal misschien iets aan kracht heeft verloren, maar het is nog vroeg en de ordercijfers kunnen sterk fluctueren. De economie lijkt hoe dan ook nog steeds te groeien in een tempo dat ruim boven de langetermijntrend ligt. Verder steeg de favoriete maatstaf van de Fed voor de consumentenprijsinflatie (de particuliere consumptiedeflator) in oktober met slechts 0,1%, waarmee deze op jaarbasis stabiel bleef op 1,4%. Dit kwam echter door de daling van de olieprijs. De kerninflatie (exclusief voedsel en energie) steeg met 0,2%, waardoor het jaar-op-jaar cijfer opliep van 1,5% naar 1,6%. Door de lagere olieprijs en sterkere dollar zal de inflatie de komende maanden vermoedelijk laag blijven, maar in de tweede helft van volgend jaar zal de sterkere economie de inflatie weer richting de Fed-doelstelling van 2% duwen.

Tekenen van leven in eurozone en Japan

Ook de achterblijvers binnen de wereldeconomie vertoonden aarzelende tekenen van een langzaam herstel. De belangrijke Duitse Ifo-indicator van het ondernemingsklimaat steeg in november, na zes maanden op rij te zijn gedaald. De indicator van de Europese Commissie voor het economisch sentiment steeg in november eveneens. De stijging was heel gering, maar volgde op een sterkere stijging in oktober. Al met al lijken de cijfers voor de eurozone ten goede te keren. Dit is in lijn met onze visie dat een langzaam herstel waarschijnlijker is dan een derde recessie. Japan raakte in het derde kwartaal helaas wel weer in een recessie, maar er zijn tekenen dat de groei dit kwartaal terugkeert. De industriële productie steeg in oktober met 0,2% m-o-m na de sterke stijging van 2,9% in september. Een andere achterblijver, Brazilië, kwam in het derde kwartaal uit een recessie. De groei van 0,1% k-o-k is weliswaar niet om over naar huis te schrijven, maar is beter dan de krimp van 0,6% in het tweede kwartaal. Wij verwachten dat de Braziliaanse economie zal meeliften met het herstel in de VS. Tot slot India, een van de beter presterende opkomende markten. De BBP-groei vertraagde in het derde kwartaal van 5,7% naar 5,3%, maar is nog steeds aanzienlijk hoger dan begin dit en gaat volgens ons weer aantrekken. 

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs

Filteren op