Vervang geldstelsel niet door iets wat slechter is

Blog -

Zakelijke documenten met laptop op tafel

Binnenkort bespreekt de vaste Kamercommissie Financiën de voorstellen van het Burgerinitiatief Ons Geld over fundamentele en verstrekkende veranderingen van ons geldstelsel.

Kernpunt van het initiatief is dat de overheid het monopolie op geldcreatie moet hebben, dat ze met het uitoefenen van het monopolie maatschappelijke doelen realiseert en dat geld en schuld losgekoppeld moeten worden van elkaar. De redenering is dat in het huidige stelsel een fors deel van de bestaande geldhoeveelheid wordt gecreëerd via het proces van kredietverlening door banken. Dat geeft banken veel te veel macht en het heeft geleid tot veel te veel schuldopbouw. De crisis van de afgelopen jaren laat volgens het initiatief zien tot welke ellende het huidige systeem leidt.

In tegenstelling tot wat de initiatiefnemers betogen, bepalen banken niet eenzijdig hoeveel krediet er wordt verstrekt of hoeveel geld er wordt geschapen. De bakkers van Nederland bepalen ook niet hoeveel brood wij eten. De hoeveelheid krediet wordt bepaald door het marktspel tussen onderling concurrerende banken en kredietvragers, waarbij toezichthouders de rol van marktmeester vervullen. Via de randvoorwaarden die zij stellen, hebben ze grote invloed op de uitkomsten. Als het euvel is dat er teveel krediet wordt verstrekt, er daardoor teveel schuld ontstaat, dan kunnen centrale banken de rente verhogen om de kredietvraag af te remmen of, bijvoorbeeld, liquiditeits- en solvabiliteitseisen en andere eisen aan banken stellen of aanscherpen. Je hoeft daarvoor niet het hele systeem te overboord te zetten. Sinds het uitbreken van de crisis worden allerlei maatregelen genomen om de excessen die tot de crisis hebben geleid onmogelijk te maken. Daarbij worden forse stappen gezet, al onttrekt het grootste deel daarvan zich aan de waarneming van de meeste mensen. En uiteraard kun je altijd twisten over de vraag of de veranderingen voldoende zijn, tekort schieten of misschien juist wel teveel zijn.

Wat mij betreft is de belangrijkste vraag die het initiatief uitlokt of het bestaande systeem zodanig slecht is dat het moet worden vervangen door iets zo radicaal anders als wordt voorgesteld. Zeker niet, lijkt me. Natuurlijk, we zijn in een financiële crisis terecht gekomen met grote economische en maatschappelijke schade. Maar in de decennia daarvoor heeft ons geldstelsel juist bijgedragen aan een indrukwekkende economische vooruitgang.

De wens van de initiatiefnemers om geldcreatie en schuldcreatie los te koppelen roept de fundamentele vraag op waaraan geld zijn waarde ontleent. Ik denk dat het burgerinitiatief hier de plank gevaarlijk mis slaat. Op een eurobiljet staat de handtekening van de president van de ECB. Zo’n biljet is een schuldverklaring van de ECB aan de houder. Ik heb vertrouwen in de ECB en ben daarom bereid zo’n biljet in betaling te aanvaarden. Giraal geld accepteer ik ook, evenals (bijna) iedereen. Giraal geld is een schuld van de bank waar het geld staat aan mij. Juist omdat het een schuld is en ik er vertrouwen in heb dat de bank die schuld aan mij zal honoreren, accepteer ik het. In tegenstelling tot wat het initiatief stelt, creëren banken geld niet uit het niets. Tegenover de schuld die de bank aan mij heeft als ik een giraal tegoed heb, staan vorderingen van de bank op anderen. Met een bankbiljet is dat niet anders. Ons geld ontleent zijn waarde juist aan het feit dat het tegelijkertijd een schuld is, al zijn mensen zich daar natuurlijk niet dagelijks van bewust.

Waar geld van het burgerinitiatief zijn waarde aan ontleent, is mij onduidelijk. In een begeleidende brochure wordt geschreven: “het geld dient uit het niets, schuldenvrij te worden gecreëerd. Het wordt gedekt door het vertrouwen dat we erin hebben.” Maar waarop dat vertrouwen dan gebaseerd, vraag je je af. De tekst gaat verder: “Effectief betekent dit een schuld aan ons zelf die we ook zonder problemen kunnen wegstrepen”. Dat betekent kennelijk dat de overheid mijn gespaarde geld zomaar waardeloos kan maken. Het lijkt mij niet bepaald een basis voor vertrouwen in het voorgestelde geldstelsel.

Lees meer over

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Meer blogs