De eurozone doorstond in 2026 opnieuw een turbulent jaar, waarbij de Duitse begrotingsstimulans en veerkrachtige consumenten tegenwicht boden aan de nieuwste energieschok en de hevige concurrentiedruk van buitenaf. De groei vertraagt in 2027 door een krapper begrotings- en monetair beleid en een dalende werkgelegenheid, maar de veerkracht van de eurozone zal naar verwachting ook volgend jaar standhouden. De nieuwe ECB-president kan volgend jaar voor lastige afwegingen komen te staan, niet in de laatste plaats rond Frankrijk. We verwachten een omslag van renteverhogingen naar renteverlagingen naarmate de inflatiedruk afneemt en de groei vertraagt.

Een solide basis, de unieke positie in de toeleveringsketen voor halfgeleiders en overheidsuitgaven hebben de Nederlandse economie geholpen opnieuw een energieschok te doorstaan. De groei neemt naar verwachting af in 2027–28 doordat hogere rentes en inflatie de vraag drukken, ondanks aanhoudende steun vanuit de uitvoer. De inflatie blijft hardnekkig, terwijl knelpunten aan de aanbodzijde het groeipotentieel van de economie beperken.

Het huidige economisch herstel zet in 2027 door, vooral dankzij de begrotingsimpulsen die nog in het verschiet liggen. Op langere termijn liggen de groeivooruitzichten in lijn met de potentiële groei van circa 0,3 procent. Inflatie blijft in 2027 een punt van zorg, maar de impact ervan neemt in de loop van het jaar af.

Investeringen blijven de groei in 2027 aanjagen; dankzij lagere inflatie en stijgende reële inkomens kunnen consumenten blijven volgen. De energieschokken ebben weg zonder tweederonde-effecten, de uitbreiding van de AI-infrastructuur houdt de kerninflatie hoog. Na een laatste renteverhoging in december houdt de Fed de rente het grootste deel van 2027 ongewijzigd; pas tegen het einde van het jaar volgt een verlaging.

Bbp-groei in 2026 gesteund door wereldwijde AI-hausse, maar onevenwichtigheden zijn toegenomen. Voortzetting van gerichte, stapsgewijze steunmaatregelen moet bbp-groei in 2027 veiligstellen. Het Six Networks programma zou moeten bijdragen aan een omslag in de investeringen. Ondanks strubbelingen denken we niet dat handelsspanningen met VS/EU in 2027 uit de hand lopen. We verwachten dat de jaarlijkse reële bbp-groei in 2027 en 2028 rond 4,5% blijft.

Europa zit in een nieuwe fase van de energietransitie, waarin netcapaciteit een belangrijk knelpunt is voor duurzame energie en elektrificatie. De uitdagingen verschillen: regionale netbeheerders kampen met wachtrijen voor aansluitingen, landelijke netbeheerders moeten het net versterken voor wind op zee, en zonne-energie vraagt om meer opslag en flexibiliteit. Een ‘grid-stress’ index vergelijkt de druk op elektriciteitsnetten en -markten in negen Europese landen. Duitsland kent de hoogste netdruk, onder meer door congestie, betrouwbaarheidsproblemen, negatieve stroomprijzen en overbelaste transformatorstations. Snellere vergunningen, tijdige investeringen en inkoop, en voldoende vakmensen zijn nodig om plannen om te zetten in echte netcapaciteit. Europa’s concurrentiekracht hangt vooral af van snelle uitbreiding van het net en lagere totale systeemkosten, niet alleen van hoeveel er wordt geïnvesteerd.

De daling van de uitstoot van broeikasgassen in Nederland kwam in 2024 en 2025 vrijwel tot stilstand. Het kabinet-Jetten wil de uitstoot weer laten dalen, maar de beleidsmaatregelen hebben vóór 2030 waarschijnlijk weinig effect. Daardoor lijkt de kans dat Nederland het uitstootdoel voor 2030 haalt inmiddels vervlogen. Ook het EU-doel voor 2040 zal waarschijnlijk bij lange na niet worden gehaald, omdat het tempo van de uitstootvermindering naar verwachting na 2030 afneemt. Recente beleidsvoorstellen, waaronder de herziening van het EU-emissiehandelssysteem ETS en de Nederlandse plannen voor landbouw, natuur en stikstof, zullen naar verwachting ook van invloed zijn op het uitstootpad tot en met 2040. Per saldo lijkt het risico vooral bij een hogere uitstoot te liggen. Ook de kans dat Nederland in 2030 de bindende EU-doelen voor finaal energieverbruik en hernieuwbare energie haalt, is zeer klein.

Offshore windenergie is in de afgelopen tien jaar hard gegroeid. Zo is de mondiale capaciteit met 671% toegenomen sinds 2015. Tegelijkertijd nam de gemiddelde kostprijs van elektriciteit voor windenergie met bijna 57% af. Indrukwekkende cijfers, maar de druk op de sector neemt toe. De materiaal- en projectkosten stijgen, de rentetarieven staan relatief hoog en de toeleveringsketen heeft te maken met toenemende geopolitieke onrust. Ondertussen blijven EU-doelen voor offshore windenergie de komende jaren ambitieus. In deze analyse gaan wij dieper in op de groei van offshore windenergie en de belangrijkste knelpunten, en bekijken wij of de EU-doelen haalbaar zijn. De potentiële groei van offshore wind is mondiaal hoog, maar de haalbaarheid van projecten hangt af van kostenontwikkeling, netinfrastructuur, financieringscondities en beleidszekerheid. Deze problematiek wordt in deze analyse verder uitgewerkt.

Datacenters zijn inmiddels uitgegroeid tot een onmisbare pijler onder de digitale economie, maar hun snelle opmars roept ook vragen op. En deze opmars zet zich door, ook in de EU. Deze analyse laat zien welke Europese landen het best zijn gepositioneerd om nieuwe datacenters aan te trekken. Daarvoor kijken wij naar zowel de huidige als de toekomstige capaciteit. Wij gaan in op de uitdagingen, zowel qua elektriciteitsnetten als de investeringen en kosten. Deze analyse laat zien hoe de AI-boom, de hoogte van de kosten, de gefragmenteerde EU regelgeving en de schaarser wordende ruimte de locatiekeuze voor datacenters steeds complexer maken. Wij maken inzichtelijk welke factoren de locatiekeuze van datacenterontwikkelaars bepalen en welke EU-lidstaten onder deze criteria relatief gunstig gepositioneerd zijn.

De zomer van 2026 is tot nu toe uitzonderlijk warm en droog geweest, met natuurbranden die zich over grote delen van Europa hebben verspreid. Recente indicatoren voor landtemperaturen, droogte en natuurbrandactiviteit liggen duidelijk boven de langetermijntrends. Bovendien zijn de economische verliezen door hittegolven, droogte en natuurbranden in de loop der tijd gestaag toegenomen. In deze notitie ramen we de economische verliezen die Europa in de zomer van 2026 heeft geleden. Ook kijken we naar wat deze ontwikkelingen kunnen betekenen voor Nederland. Tot slot onderzoeken we de gevolgen van deze extreme weersomstandigheden voor de energiemarkten.

De vraag naar schone technologieën (ook wel ‘clean tech’) door de Europese Unie (EU) neemt de komende jaren sterk toe. Niet alleen door de EU-ambitie in het halen van de klimaatdoelen, maar ook door het streven van de EU naar meer energiezekerheid. De kans is groot dat door de versnelling in de vraag naar clean tech de handelstromen in schone technologieën tussen de EU en haar huidige handelspartners verder zal toenemen. In deze analyse staan de handelsstromen van schone technologieën tussen de EU en de landen daarbuiten centraal. Wij belichten niet alleen wat de verhoudingen zijn in de import en de export van schone technologieën in de EU-27 in relatie tot landen buiten de EU-27, maar laten ook zien welke landen de belangrijkste handelspartners voor de EU-27 zijn. De analyse gaat ook in op de impact van geopolitieke conflicten op de handelsstromen in relatie tot energiezekerheid. Tot slot gaan wij in op de haalbaarheid van de gestelde EU-doelen voor schone technologieën richting 2030.

De brandstofprijzen zijn dit jaar gestegen door de hogere brandstofaccijns en de oorlog in Iran. Automobilisten verminderen hun brandstofverbruik in reactie op het hogere prijsniveau. Sinds maart ligt het verbruik ongeveer 12% lager dan vorig jaar. Hierdoor bleef de toename van brandstofuitgaven beperkt tot 6% joj. Automobilisten uit lagere inkomensgroepen en stedelijke gebieden pasten hun brandstofverbruik relatief sterk aan. De groei van niet-brandstof gerelateerde uitgaven is bij automobilisten even hoog als bij andere huishoudens. Wel is er verschil naar inkomen: bij lagere inkomensgroepen is de groei lager.

Het betaalgedrag van Nederlanders volgt een stabiel weekpatroon in pinuitgaven. Zaterdag is veruit de drukste dag, terwijl zondag en maandag consequent de rustigste dagen zijn. Het ritme verschilt sterk tussen leeftijdsgroepen: jongere Nederlanders geven vooral uit op zaterdag en hebben een beperkte terugval op zondag, terwijl ouderen op vrijdag het meeste uitgeven en de zondag een zeer sterke terugval kent. Juist deze voorspelbaarheid maakt transactiedata waardevol als economische indicator: afwijkingen van het normale weekritme kunnen vroegtijdig wijzen op veranderingen in consumentengedrag.

Hebben Nederlandse huishoudens al last van hogere energieprijzen? In deze publicatie volgen we met geanonimiseerde en geaggregeerde transactiedata van ruim één miljoen huishoudens, hoe hogere energieprijzen doorwerken in de portemonnee van huishoudens. Opvallend is dat de doorsnee energiebetaling ondanks vijf maanden van verhoogde energiemarktprijzen nog nauwelijks is gestegen. Dit komt doordat bestaande contracten nog doorlopen en nieuwe tarieven voor elektriciteit niet significant hoger liggen. De hogere olieprijzen werken snel door aan de pomp, maar de stijging van de brandstofuitgaven van huishoudens blijft vooralsnog beperkt doordat autorijders hun gedrag aanpassen.

Extreme hitte heeft niet alleen gevolgen voor gezondheid en leefbaarheid, maar leidt ook tot merkbare verschuivingen in het consumptiegedrag van huishoudens. De recente hittegolf ging gepaard met een tijdelijke afname in consumptie van Nederlandse huishoudens. Er waren minder online bestedingen en geldopnames, terwijl de pinbestedingen eerst stegen en pas tijdens de extreem warme dagen daalden. In sterk stedelijke gebieden bleven de pinbetalingen relatief beter op peil dan in minder stedelijke gebieden. Met name uitgaven aan eet- en drinkgelegenheden namen daar juist toe, terwijl brandstof uitgaven elders sterk afnamen.

Dit jaar merken ongeveer 1,5 miljoen Nederlandse pensionado’s de gevolgen van de pensioentransitie in hun portemonnee. Wij onderzoeken op basis van geanonimiseerde transactiedata de bestedingsimpuls die uitgaat van de invaarbonus, de extra pensioenindexatie door de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel. Pensionado’s geven gemiddeld slechts 22% van een extra euro pensioeninkomen uit. Dit percentage zakt bij hogere leeftijden. Pensionado’s met lagere inkomens, of met weinig financiële buffers geven juist een groter deel van het extra inkomen uit. Ondanks de procentueel kleine effecten betekent de hoogte van de invaarbonus samen met een aanzienlijk aantal ouderen nog steeds een steuntje in de rug voor de Nederlandse economie.

Wat merken Nederlandse huishoudens van de oorlog in Iran? In deze publicatie analyseren we hoe snel hogere energieprijzen de portemonnee van huishoudens raken, met behulp van geanonimiseerde transactiedata van meer dan 1 miljoen huishoudens. Hogere gasprijzen werken met vertraging door, waardoor de doorsnee betaling van de energierekening vooralsnog niet is gestegen. Bij brandstofuitgaven zien we dat de stijgende olieprijzen sneller doorwerken, dit effect is in maart al zichtbaar. Wij verwachten dat de energiebetalingen in de komende maanden blijven toenemen, zoals ook het geval was in 2022. Toen duurde het ongeveer een kwartaal voordat betalingen aan de energierekening duidelijk opliepen. Daarom volgen we de komende maanden de energiebetalingen van huishoudens, met name van huishoudens die kwetsbaar zijn voor hogere energielasten.

Larissa Fritz is Senior Fixed Income Strategist, met focus op Rentes bij het Economisch Bureau van ABN AMRO Bank.

Arjen van Dijkhuizen is Senior Econoom Opkomende Markten bij het Economisch Bureau van ABN AMRO.

Aggie van Huisseling is Senior Econoom Nederland bij het Economisch Bureau van ABN AMRO.

Mike Langen is woningeconoom & data-scientist bij het Economisch Bureau van ABN AMRO.

Marta Teixeira is analist Klimaateconomie bij het Economisch Bureau van ABN AMRO Bank

Shanawaz Bhimji is hoofd Corporate Bond Research bij het Economisch Bureau van ABN AMRO.