Product as a Service: van bezit naar gebruik

Waarom zou je eigenlijk een auto willen bezitten? Of een wasmachine? Lampen op de werkvloer van je bedrijf? Waar het jou eigenlijk om gaat, is dat je vervoer, schone was of verlichting hebt. Je wilt de service, niet het product. Dat bevrijdt jou als consument niet alleen van een hoop rompslomp, maar is ook veel beter voor de planeet. Lees hier wat ‘Product as a Service’ is.

Wat is Product as a Service?

Misschien doe je daar al lang aan, zonder dat je het doorhebt. Als je naar een gala gaat, huur je vaak een smoking of een galajurk. Wat moet je de rest van het jaar met zo’n duur kledingstuk in je garderobekast. Als je muziek luistert, doe je dat waarschijnlijk via een streamingdienst als Spotify. Je wordt geen eigenaar meer van de muziek, zoals vroeger, toen je de cd kocht. En misschien heb jij inmiddels ook al een Swap-fiets met zo’n blauwe band. Die fiets is niet van jou, je betaalt maandelijks een bedrag voor het gebruik. Lekker makkelijk, want ligt je ketting eraf, dan hoef je maar te bellen en ze komen ‘m repareren. Allemaal voorbeelden van een wereldwijde trend: van bezit naar gebruik. Product as a Service wordt het ook wel genoemd.

Is dat hetzelfde als huren?

Deels wel. Maar Product as a Service is meer. De belangrijkste verschillen zijn de service die je krijgt: is je product kapot, dan komt de leverancier het repareren, of je krijgt een nieuwe. En het product gaat aan het eind van zijn levensduur terug naar de leverancier. Het belandt dus niet bij het afval. Dat zijn belangrijke principes. Want het zorgt ervoor dat de leverancier kwalitatief uitstekende producten levert; dan hoeft hij niet zo vaak langs te komen. En hij zal ook voor producten kiezen die makkelijk uit elkaar te halen zijn, waarna de onderdelen en basisgrondstoffen zo goed mogelijk herbruikbaar zijn. 

Drastisch anders

Stel, je neemt een abonnement voor een bed. Dan betaal je niet alleen voor het gebruik van het apparaat, maar ontvang je ook onderhoud, tips en services zoals bijvoorbeeld ieder half jaar een nieuwe matrashoes. Product-as-a-Service is dus een totaal ander economisch model dan traditionele lineaire modellen (maken, verkopen, weggooien). Dat het bezit bij de producent blijft, heeft voor consumenten én producenten duidelijke voordelen. Consumenten hebben geen hoge aanschafkosten, additionele services zijn inbegrepen en het is duurzaam, want aan het einde van de looptijd wordt het product opgeknapt of gerecycled. Voor producenten is het ook fijn. Zij genieten van klanten die doorgaans veel loyaler zijn en ze hebben minder inkoopkosten (doordat gebruikte spullen weer worden ingenomen en als grondstof dienen).

Product as a service draagt bij aan een circulaire economie

Product as a Service draagt zo bij aan de circulaire economie: ‘afval’ dient als grondstof voor nieuwe producten. In de ‘lineaire economie’ belanden producten uiteindelijk vaak bij het afval. Leveranciers doen dan vaak ook niet hun best om een product zo lang mogelijk te laten meegaan. Denk maar aan je tablet of smartphone. De nieuwe modellen volgen elkaar zo snel op, dat bestaande vaak na een paar jaar niet goed meer functioneren of ondersteund worden. 

Hoe ver kun je gaan met Product as a Service?

Best ver. De Amsterdamse architect Thomas Rau wil bijvoorbeeld geen bezitter meer zijn van lampen op zijn kantoor. Hij heeft met Philips de afspraak gemaakt dat zijn bedrijf jaarlijks een bepaalde hoeveelheid licht afneemt. Hoe Philips dat precies regelt, mogen ze zelf weten. De lampen blijven in ieder geval eigendom van Philips, dat ze vervangt en terugneemt als ze kapot zijn. Ook vervoer gaat waarschijnlijk die kant op. Bijna de helft van de Nederlanders staat open voor Mobility as a Service, bleek uit onderzoek van ABN AMRO in de zomer van 2019. Met een toekomstige app krijg je daarbij advies over de meest efficiënte vorm van vervoer naar je bestemming, inclusief deelauto’s in je straat en openbaar vervoer. Als dat goed werkt, zijn er veel minder auto’s nodig. Want de auto’s die er zijn, worden veel efficiënter gebruikt en staan niet – zoals nu - de meeste tijd van de dag onbenut geparkeerd. 

Wat kan ik doen?

Van veel spullen kun je je afvragen of je ze echt moet bezitten. Dingen die je weinig gebruikt – een boormachine bijvoorbeeld – kun je natuurlijk sowieso beter huren. Bij zaken die je vaker gebruikt, is een abonnement mogelijk ook een aanrader: van auto tot fiets en wasmachine. Dit geldt zelfs voor bedden en matrassen. Bij Auping kun je sinds kort lekker slapen als een ‘service’ afnemen. Je wordt dan geen eigenaar van je bed. En je bed belandt uiteindelijk ook niet bij het grofvuil, maar wordt gerecycled.

Hoe helpt ABN AMRO hierbij?

Circulaire en duurzame bedrijven werken vaak met totaal nieuwe businessmodellen. Bij Product as a Service gaan ze van het verkopen van producten naar het afsluiten van serviceabonnementen. Voor iedereen is dat wennen: voor consumenten, voor bedrijven maar ook voor ons als bank.  Als bank leren we samen met consumenten en bedrijven hoe we de waarde van Product as a Service-bedrijven het beste kunnen inschatten, bijvoorbeeld als die bedrijven een lening vragen of als we zelf as a service-producten willen inkopen voor onze eigen bedrijfsvoering (zoals de liften in Circl, ons circulaire paviljoen op de Zuidas). Om beter te begrijpen waarom het financieren van deze duurzame bedrijven (nog) best lastig is: een versimpeld voorbeeld van hoe een bank te werk gaat bij een financieringsaanvraag. 

Bedden verkopen versus een bed slaapdienst aanbieden

Als bank lenen wij geld uit aan bedrijven. Bedrijven betalen ons terug met geld dat ze dankzij die financiering kunnen gaan creëren. De risicomodellen van een lineair bedrijf (dat spullen maakt en verkoopt) kennen wij als bank. We kunnen de risico’s door onze ervaring inschatten en financieringsaanvragen beoordelen. Neem het voorbeeld van een traditioneel bedrijf dat bedden verkoopt. Zij kopen grondstoffen en onderdelen in. Vervolgens produceren ze bedden en verkopen deze (zo berekenen we de verwachte omzet). Het proces van maken, verkopen (en weggooien bij consumenten) herhaalt zich steeds weer opnieuw. Onze financiële risicomodellen zijn op dit verdienmodel afgestemd en kunnen dus zodanig goed inzicht geven waar risico’s liggen.

Bij een circulair model gaat dat iets anders. Neem weer het voorbeeld van een bed-as-a-service. Dit bedrijf koopt één keer alle grondstoffen en onderdelen in om vervolgens het bed te maken. Daarna zet het bedrijf het weg als een service en ontvangen ze terugkerend een (lager) bedrag uit abonnementen. Terugkerende inkomsten uit abonnementen zijn stabieler en voorspelbaarder dan eenmalige omzet: maar onze risicomodellen kennen dit niet. En er speelt nog iets mee: het bedrijf neemt de producten aan het einde van de gebruikscyclus terug om er weer grondstoffen van te maken. Er wordt dan dus opnieuw waarde gecreëerd. Maar wat is die waarde dan?

Dagelijks werkt er een team bij ABN AMRO aan het bedenken van oplossingen voor deze nieuwe (maar ook lastige) financieringsvraagstukken. We pionieren hier samen met onze zakelijke klanten. ABN AMRO gelooft dat bedrijven de motor zijn achter het verduurzamen van onze economie. We hebben onszelf hier een doel gesteld: ABN AMRO wil in 2020 ten minste één miljard euro uitlenen aan honderd circulaire projecten. Product-as-a-service zal hier ook haar steentje aan bijdragen.

Waarom doet ABN AMRO aan verduurzaming?

We vinden het belangrijk dat onze samenleving steeds duurzamer wordt. Daarom zijn we partner van ‘Iedereen doet wat’. Een initiatief van de overheid waarmee we samen stappen kunnen zetten naar een duurzamer Nederland. Doe je mee?

Zien wat wij nog meer doen om een duurzame, betere wereld te creëren?

Kijk dan op onze pagina over verduurzamen

Jan Raes

Jan Raes

Sustainability Advisor

Jan.Raes@nl.abnamro.com +31 (0)20 383 1753