Industrie groeit dankzij AI in hoogste tempo sinds 2022

De productie van de Nederlandse industrie groeide in juli in het hoogste tempo sinds het begin van de Russische invasie van Oekraïne eind februari 2022. Voor de derde maand op rij groeide de hoeveelheid openstaande orders, een teken dat de industrie de snel groeiende vraag van de afgelopen maanden niet bij kan benen, mede door personeelstekorten.

AI zweept groei verder op

De groei van de Nederlandse industrie wordt vermoedelijk in belangrijke mate gedreven door investeringen in datacenters voor AI-toepassingen. Uit een analyse van S&P Global blijkt dat de export van Taiwan, chipland bij uitstek, het snelst toeneemt. Dit dankzij de sterk groeiende vraag naar geavanceerde chips voor datacenters, met name uit de Verenigde Staten (VS). Nederland is met onder andere chipmachinefabrikant ASML een belangrijke toeleverancier van de mondiale chipindustrie, waarvan het Taiwanese TSMC marktleider is. De voor Nederland belangrijke machine-industrie groeit de laatste maanden met dubbele cijfers ten opzichte van 2025, aldus het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De sterke groei is waarschijnlijk vooral het gevolg van de explosief groeiende vraag naar AI-infrastructuur.

Nederland kent honderden industriële bedrijven die onderdelen toeleveren aan ASML. Een deel van de toeleveringsketen wordt momenteel verplaatst naar Azië, met name voor de oudere generaties ‘deep ultraviolet’ (DUV) chipmachines. De Nederlandse industrie profiteert vermoedelijk vooral van de sterk groeiende vraag naar de nieuwste ASML-machines die gebruik maken van zogenoemde ‘extreme ultraviolet’ (EUV) lithografie.

Zorgen over chiptekorten

Uit gesprekken met ondernemers blijkt dat velen zich zorgen maken over schaarste aan halfgeleiders en andere elektronische componenten. Volgens cijfers van S&P Global stijgen de prijzen van halfgeleiders in hoog tempo. Alleen tijdens de coronapandemie stegen de prijzen van chips nog sneller. Dit leidt vermoedelijk bij veel Nederlandse ondernemingen tot een hogere behoefte aan werkkapitaal, bijvoorbeeld in de machine-industrie en in de elektrotechnische industrie. De huidige schaarste is vergelijkbaar met de chiptekorten rond 2019, toen handelsoorlogen tussen enerzijds de VS en China en anderzijds Japan en Zuid-Korea leidden tot hamstergedrag uit vrees voor handelsrestricties. Alleen tijdens de coronapandemie was de situatie nog ernstiger, toen toeleveringsketens sterk ontregeld waren door lockdowns en sterk toegenomen vraag naar elektronica, zo blijkt uit cijfers van S&P Global.

Iran-oorlog blijft voor chaos zorgen

Intussen blijft de Iran-oorlog voor chaos zorgen, vooral doordat de wapenstilstand die de VS en Iran in juni sloten een kort leven beschoren bleek. Nu de Houthi-rebellen uit Jemen zich eveneens in de strijd hebben gemengd, zijn de risico’s voor de olie- en gasmarkt opnieuw toegenomen. In Nederland hebben de chemische industrie en vooral de aardolie-industrie in het voorjaar geprofiteerd van de ontregeling van mondiale productieketens. De sluiting van de Straat van Hormuz heeft geleid tot schaarste aan brandstoffen en chemische producten zoals verf, waar bijvoorbeeld fabrikanten in en rond de Rotterdamse haven van profiteren. De voortdurende oorlog veroorzaakt echter ook onzekerheid, bijvoorbeeld wat betreft de vraag naar machines, een belangrijk exportproduct van de Nederlandse industrie. Ook de vraag naar Duitse auto’s, waarvoor de Nederlandse industrie veel onderdelen levert, zou onder druk kunnen komen.

Ondanks de oorlog in het Midden-Oosten blijft het beeld voor de Nederlandse industrie overwegend positief. Naar verwachting kunnen de inkoopprijzen sterk blijven stijgen door de schaarste aan chemische producten, halfgeleiders en andere elektronische componenten, maar dankzij de sterke vraag zijn de meeste Nederlandse ondernemingen vermoedelijk goed in staat de gestegen kosten door te berekenen.