Nederlandse industrie profiteert van hamstergedrag
De Nevi Inkoopmanagersindex voor de Nederlandse industrie is flink gestegen, van 52,0 naar 54,4 over april, de hoogste score sinds de zomer van 2022. Vanwege de oorlog in het Midden-Oosten, die heeft geleid tot de grootste ontregeling van toeleveringsketens in bijna vier jaar tijd, zijn bedrijven aan het hamsteren geslagen.
De vraag naar Nederlandse industriële producten stijgt in het hoogste tempo in bijna twee jaar. Wel neemt de buitenlandse vraag slechts in bescheiden mate toe. De groei lijkt vooral te worden gedreven door binnenlands hamstergedrag. Nederlandse ondernemingen kochten meer onderdelen en materialen in, en voerden de productie fors op. Ook namen de voorraden ingekochte materialen toe. Zowel de inkoop- als de afzetprijzen stegen in een nog sneller tempo dan in de voorgaande maand. Behalve energie en brandstof worden ook transport en materialen zoals metalen snel duurder. De combinatie van het hamsteren van extra voorraden, groei van de productie en stijgende prijzen leidt waarschijnlijk bij veel ondernemingen tot een grotere behoefte aan werkkapitaal.
Ondanks de stijgende vraag en productie blijft het sentiment bedrukt. De verwachtingen ten aanzien van de productie in de komende twaalf maanden verbeterden nauwelijks. Kennelijk houden industriële ondernemers nog altijd hun hart vast, ook na de voorlopige wapenstilstand tussen de VS en Iran. Het optimisme dat in april zichtbaar werd op de mondiale beurzen staat op gespannen voet met het sentiment onder inkopers in de Nederlandse industrie.
Toeleveringsketens ernstig ontregeld
Zolang de Straat van Hormuz gesloten blijft voor de scheepvaart, worden toeleveringsketens steeds heviger ontregeld. Landen in het Midden-Oosten, waaronder Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, zijn normaliter belangrijke exporteurs van aluminium en chemische producten, waaronder kunstmest en kunststoffen. Het grotendeels stilvallen van de export van olie en gas heeft daarnaast geleid tot de sluiting van chemische fabrieken in Oost-Azië, die van grondstoffen uit het Midden-Oosten afhankelijk zijn. De prijzen van bijvoorbeeld kunststoffen zijn sinds de oorlog met tientallen procenten gestegen. De levertijden en de inkoopprijzen stijgen in het hoogste tempo sinds bijna vier jaar tijd. Sommige Nederlandse ondernemingen weten van deze ontregeling te profiteren, zelfs in energie-intensieve sectoren. Uit recente kwartaalcijfers blijkt dat AkzoNobel de marge wist te verbeteren door de prijzen van verf fors te verhogen. Ook diverse andere chemiebedrijven met activiteiten in Nederland zagen de vraag naar hun producten vanaf maart aantrekken.
In de basismetaalindustrie verbeteren de prijzen behalve door de oorlog in het Midden-Oosten ook dankzij de introductie van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), de nieuwe Europese invoerheffing op CO2-intensieve materialen. Importeurs
van bijvoorbeeld staal moeten sinds dit jaar een invoerheffing betalen vanwege de broeikasgasuitstoot. De staalindustrie profiteert ook van meer protectionistisch beleid van de Europese Unie, die in 2025 de invoerheffingen op staal verhoogde. Vanaf juli gaan de invoerheffingen waarschijnlijk verder omhoog om de Europese staalindustrie te beschermen tegen de mondiale overcapaciteit in deze branche, die vooral het gevolg is van de problemen in de Chinese vastgoedsector van de laatste jaren. Verder kan de Europese staalindustrie profiteren van de forse investeringen van Europese Navo-lidstaten in defensie.
Nederland groeit hard dankzij AI
De Nederlandse industrie groeit harder dan de Duitse, zo blijkt onder meer uit de voorlopige inkoopmanagersindex voor Duitsland van S&P Global. De Duitse auto-industrie staat al jaren onder druk, mede door moordende Chinese concurrentie, en kreeg afgelopen jaar een extra knauw door nieuwe invoerheffingen van de Amerikaanse president Trump. Wel lijkt de Duitse auto-industrie momenteel te stabiliseren, al blijft het herstel onzeker door de nieuwe inflatiegolf die de oorlog in het Midden-Oosten heeft veroorzaakt. Door de economische onzekerheid zouden consumenten de aankoop van een nieuwe auto kunnen uitstellen. Ook loopt de rente op, wat de financiering van leaseauto’s duurder maakt.
Zeker is wel dat de productie van de Duitse defensie-industrie snel toeneemt. De Nederlandse industrie kan daarvan profiteren door onderdelen toe te leveren. De situatie in Duitsland is belangrijk; voor de Nederlandse industrie is het land de belangrijkste exportmarkt.
De Nederlandse industrie profiteert daarnaast veel meer van de omvangrijke investeringen in kunstmatige intelligentie (AI) dan veel andere landen. De vraag naar chipmachines neemt sterk toe door de enorme vraag naar chips voor datacenters. Zo meldde marktleider ASML dat het de verwachtingen voor 2026 verhoogt, doordat diens klanten investeringsplannen versneld uitvoeren. De honderden Nederlandse toeleveranciers kunnen daarvan profiteren, al bevindt een groeiend deel van de toeleveringsketen zich in Aziatische landen.
Door de energiecrisis als gevolg van de oorlog in Iran blijft het herstel in 2026 onzeker, maar vooralsnog ligt de Nederlandse industrie nog steeds op koers voor forse groei.