Column - Over ezels en God

Van de lessen Spaans die ik in de jaren negentig in Mexico volgde, zijn mij twee zinnetjes bijgebleven. Een is ‘Pobre México, tan lejos de Dios y tan cerca de los Estados Unidos’. Dit is een variant op ons ‘Beter een goede buur dan een verre vriend’, maar dan minder sympathiek. Want van ‘Arm Mexico, zo ver van God en zo dicht bij de Verenigde Staten’ gaat een zekere dreiging uit. Voor mij was dat een nieuw perspectief. Als Europeaan ben ik opgegroeid met het idee van Amerikanen als bevrijders, niet als boze buurman. Maar ja, mijn referentiekader was D-day en de Marshallhulp die ons land na de Tweede Wereldoorlog uit het slop trok, niet de Monroe-doctrine die Latijns-Amerika tot achtertuin van de VS degradeerde.

De laatste tijd zijn de warme gevoelens voor de VS in Europa bekoeld. De eenzijdige verhoging van de invoertarieven, de inmenging in de Europese politiek en de onduidelijkheid over de militaire veiligheidsgaranties die in NAVO-verband zijn afgesproken, zijn verontrustend. Na alle schofferingen zijn er goede redenen om te twijfelen aan de innige vriendschap met de VS. Is die werkelijk zo hecht? Dit geldt helemaal na de openlijke speculaties om Groenland in te lijven vanwege zijn strategische ligging en de waardevolle grondstoffen. De VS zijn opgeschoven van een op samenwerking gebaseerde benadering van Europa naar een van met de vuist op tafel slaan. Dat is even wennen.

De liberale economische orde van open markten en sterke instituties mag voor de Amerikanen hebben afgedaan, dit wil echter niet zeggen dat de Europeanen de VS met gelijke munt moeten terugbetalen of hun mercantilistische houding moeten overnemen. Dat klinkt wellicht verleidelijk, maar de economische schade daarvan zou groot zijn. Gelukkig is er een subtielere manier om van ons af te bijten: door gebruik te maken van de ruimte die de Amerikanen prijsgeven. Dit kan bijvoorbeeld door de handelsbetrekkingen met andere, derde landen aan te halen. Dat is precies wat er op dit moment gebeurt. In Brussel wordt ijverig gewerkt aan verdragen met de Mercosur-landen, India, Indonesië, Thailand, Maleisië en de Filipijnen.

Ook Nederland laat zich niet onbetuigd. De nieuwe regering heeft weer meer oog voor wat er over de grens gebeurt. Zij ziet brood in internationale samenwerking en maakt meer geld vrij voor diplomatieke posten. Intensievere relaties met het buitenland zullen voor ondernemers de drempel verlagen om nieuwe markten te ontdekken en te ontginnen. Dat is immers niet zonder risico. Het is een tijdrovend proces van vallen en opstaan en van uitproberen en het goede behouden. Dit brengt mij bij het tweede zinnetje dat mij van mijn Spaanse lessen is bijgebleven: ‘El burro sabe más que tú’, oftewel ‘De ezel weet meer dan jij’. Een nieuwe taal leren is een les in bescheidenheid. Het lukt alleen als je niet bang bent om fouten te maken, openstaat voor andere wereldbeelden en bereid bent jezelf aan te passen.