Duitsland - Voorzichtig optimisme

Tegen de achtergrond van de aanhoudende oorlog met Iran heeft de Duitse economie zich volgens de meest recente cijfers veerkrachtig getoond. Inmiddels is in drie opeenvolgende kwartalen een solide bbp-groei opgetekend. Niettemin blijft de cumulatieve groeiachterstand ten opzichte van andere eurolanden sinds het einde van de coronapandemie groot. Daarin zal waarschijnlijk niet snel verandering komen, vooral omdat de samenstelling van de bbp-groei naar onze mening weinig bemoedigend is. De groei wordt nog altijd voor een belangrijk deel gedragen door met schuld gefinancierde overheidsconsumptie. Recentelijk leverde ook de buitenlandse vraag een grotere bijdrage. De binnenlandse vraag blijft echter zwak. Consumenten blijven terughoudend vanwege de hoge energieprijzen en het wisselvallige beleid. Hoewel de regeringscoalitie een hervormingspakket heeft aangenomen – dat wij verwelkomen omdat het diverse veelbelovende maatregelen bevat, waaronder pogingen om de bureaucratie terug te dringen – blijft het ver achter bij Agenda 2010. De gecombineerde hervormingen van belastingen en socialezekerheidspremies bieden huishoudens en bedrijven nauwelijks verlichting. Energie blijft duur. Echte prikkels voor een investeringsoffensief ontbreken, terwijl het concurrentievermogen van veel bedrijven onder druk blijft staan. Wij betwijfelen daarom of bedrijven minder geneigd zullen zijn activiteiten te verplaatsen en werknemers minder snel naar het buitenland zullen vertrekken. De aanhoudende daling van de investeringen lijkt in ieder geval uit te bodemen. Van een zichzelf dragend herstel is echter nog geen sprake. Bovendien wijst de overwegend consumptiegerichte inzet van het begrotingspakket eerder op een kortstondige conjuncturele impuls dan op een overgang naar een duurzaam hoger groeipad.

Toch zijn wij voorzichtig optimistischer over de groeivooruitzichten. De overheidsinvesteringen, waaronder de defensie-uitgaven, blijven toenemen en zo de groei ondersteunen. Wij verwachten echter dat het effect op andere vraagcomponenten beperkt blijft. Vooral het koopkrachtverlies als gevolg van de hoge energieprijzen zal, samen met de onzekerdere vooruitzichten voor de arbeidsmarkt, het herstel van de particuliere consumptie waarschijnlijk afremmen. Ondanks goedgevulde orderboeken zal de bezettingsgraad in de industrie naar verwachting nauwelijks toenemen, gezien het moeilijke ondernemingsklimaat in Duitsland. Bovendien worden de financieringsvoorwaarden minder gunstig. Daar komt bij dat bedrijven nog altijd worden geconfronteerd met de gevolgen van de oorlog met Iran. Alles bij elkaar wijzen deze factoren op een groeipad dat van gematigd tot solide kan variëren. Mede door statistische opwaartse bijstellingen – waardoor de cumulatieve groei over 2011–2021 met 0,8 procentpunt naar boven werd bijgesteld – hebben wij onze raming voor de bbp-groei in 2026 verhoogd van 0,7% naar 1,3% en die voor 2027 van 0,9% naar 1,1% (gecorrigeerd voor werkdagen: voor 2026 van 0,7% naar 1%; voor 2027 onveranderd op 1%). Wij blijven mogelijke verstoringen door het Amerikaanse handelsbeleid en ontwikkelingen in de toeleveringsketens nauwlettend volgen.

Wat de inflatie betreft, is een fundamentele afname nog niet in zicht. De door de oorlog met Iran veroorzaakte stijging van de energiekosten houdt aan; de prijzen van ruwe olie, gas en elektriciteit zijn sinds begin juli opnieuw fors gestegen. Ook de lage waterstanden in de Rijn en misoogsten als gevolg van hittegolven zullen waarschijnlijk opwaartse druk uitoefenen op de prijzen van landbouwgrondstoffen en voedingsmiddelen. Wij verwachten dat bedrijven het grootste deel van deze hogere kosten zullen doorberekenen aan consumenten. Tegen deze achtergrond zal de inflatie dit jaar waarschijnlijk net onder 3,0% uitkomen. Wij verwachten dat de inflatie tegen het voorjaar van 2027 in grote lijnen zal terugkeren naar de inflatiedoelstelling van 2,0% van de ECB. Naar onze mening zijn de risico’s voor de inflatievooruitzichten opwaarts gericht.