Spotlight - Amerikaanse tussentijdse verkiezingen – Trump kan zijn veto uitspreken, de...

De Amerikaanse tussentijdse verkiezingen staan gepland voor 3 november. Alle 435 zetels in het Huis van Afgevaardigden zijn verkiesbaar en 35 van de 100 zetels in de Senaat worden betwist. Nu de waarderingscijfers van president Trump zich op een historisch dieptepunt bevinden, maken de Democraten kans terrein te winnen. De regering-Trump heeft verschillende beleidsmaatregelen doorgevoerd in de hoop de publieke opinie te beïnvloeden. Naast de Big Beautiful Bill, heeft zij diverse maatregelen voorgesteld om de betaalbaarheid te verbeteren, maar de impact daarvan valt grotendeels in het niet bij de tegenwind van de oorlog met Iran en de hernieuwde handelsspanningen met Canada. De verschillende pogingen om kiesdistricten te hertekenen kregen werden gespiegeld door de Democraten. Daardoor verwachten wij dat de verkiezingen vooral een weerspiegeling zullen zijn van het oordeel van Amerikaanse kiezers over de regering-Trump. Dit betekent dat de Democraten waarschijnlijk terrein zullen winnen, mogelijk zelfs veel. In het gunstigste geval blijft het dan bij een paar boze tweets, maar realistischer is dat er juridische procedures volgen bij nek-aan-nekraces. Een succesvolle poging om de verkiezingsuitslag terug te draaien is uiterst onwaarschijnlijk.

Ons basisscenario is dat de Democraten het Huis winnen, maar de Republikeinen de Senaat behouden, wat resulteert in een verdeeld Congres. Er bestaat een reële mogelijkheid dat de Democraten beide Kamers in handen krijgen, terwijl een Republikeinse overwinning in beide Kamers steeds onwaarschijnlijker wordt. Toch verwachten wij in geen van beide alternatieve scenario’s een wezenlijk ander pad voor de Amerikaanse economie. Daarvoor zijn twee redenen: i) de regering-Trump regeert per presidentieel decreet en omzeilt daarmee het Congres, waardoor de samenstelling ervan minder relevant is; en ii) Trump kan zijn veto uitspreken over elk beleidsvoorstel van het Congres, aangezien een meerderheid die een veto kan overrulen vrijwel onhaalbaar is. Misschien wat te scherp geformuleerd, maar Trump kan alles tegenhouden, terwijl niets Trump kan tegenhouden. Presidentiële decreten zijn uiteraard niet onbegrensd en rechtbanken hebben laten zien bereid te zijn ze nietig te verklaren. Evenzo zou een Congres met een Democratische meerderheid enige ruimte hebben om beleid te voeren. Zowel bij een verdeeld Congres als bij een Democratisch Congres is steun van de Democraten immers nodig om de overheid te financieren, een shutdown te voorkomen en het schuldenplafond te verhogen.

Toch verwachten wij geen grote beleidsverschillen tussen de drie scenario’s. Onder een volledige Republikeinse overwinning zal financiering gemakkelijker zijn, waardoor we meer begrotingspakketten via de reconciliation-procedure kunnen verwachten. Als de Democraten het Congres geheel of gedeeltelijk overnemen, ligt extra parlementair toezicht op uitvoerende instanties voor de hand. De gevolgen van een volledige Democratische overwinning zullen waarschijnlijk zelfs vertraagd zichtbaar worden. De Democraten kunnen zich dan vooral effectief voorbereiden op een Democratische president in 2028, in plaats van het beleid nu al te veranderen. Dat zou bijvoorbeeld kunnen door sommige EPA-normen opnieuw in te voeren en, belangrijker nog, de benoeming van Trumps kandidaten voor rechterlijke functies te bemoeilijken.

Welk beleid kunnen we in de tweede helft van Trumps ambtstermijn verwachten? Wij blijven handels- en tariefmaatregelen voorzien, evenals meer beleid op het gebied van immigratie en binnenlandse aangelegenheden, zoals de SAVE America Act, verdere stimulering van energie en deregulering en mogelijk maatregelen om het verslechterende begrotingspad aan te pakken. Het belangrijkste verschil tussen de uitkomsten betreft het tempo van verdere begrotingsverruiming (het hoogst bij een volledige Republikeinse overwinning en het laagst bij een volledige Democratische overwinning), de intensiteit van het toezicht op de uitvoerende macht (het sterkst bij een volledige Democratische overwinning) en de richting van het regelgevingsbeleid (deregulering versnelt bij een Republikeinse overwinning, terwijl toezicht wordt geïntensiveerd bij een Democratische overwinning). Het basisscenario van een verdeeld Congres vormt een middenweg: een patstelling rond wetgeving, voortzetting van door de uitvoerende macht aangestuurde deregulering en handelsbeleid, en toenemende politieke polarisatie rond het schuldenplafond en de overheidsfinanciering.