Duitsland - Een belangrijk jaar voor de economie

Na twee jaar van recessie keerde de economie in 2025 terug naar groei, hoewel de expansie bescheiden was met slechts 0,3%. Destatis' voorlopige schatting voor Q4-groei bedroeg 0,2% k/k, dicht bij onze prognose van 0,25%. Deze lichte verbetering vormt de basis voor 2026, een jaar waarin hogere kwartaalgroeipercentages worden verwacht, aangedreven door hogere overheidsinvesteringen en defensie-uitgaven, stijgende reële inkomens van consumenten, en eerdere renteverlagingen die de binnenlandse vraag ondersteunen. We voorspellen een groei van 0,9% voor 2026. Echter, de neerwaartse risico’s nemen toe door vertragingen in overheidsuitgaven en hernieuwde Amerikaanse invoertariefdreigingen (zie hier). De onzekerheid hierover weerhoudt ons er op dit moment van om onze prognose aan te passen. Het ondernemersvertrouwen is na een verbetering sinds begin 2025 recent weer verzwakt. Hoewel het bbp opveert, blijft het bedrijfsleven uitdagingen ondervinden. In 2025 tekenden belangrijke sectoren een krimp op: industrie (-1,3%), bouw (-3,6%) en zakelijke dienstverlening (-0,8%). Het aantal faillissementen, dat gestaag is gestegen na de laagterecords tijdens de pandemie, staat nu weer op niveaus vergelijkbaar met 2014, wat zich onder andere vertaalt in een hogere werkloosheid. Deze trend zal naar verwachting eerst aanhouden totdat op termijn hogere groei enige verlichting biedt. De zwakke macro-economische situatie draagt bij aan voorzichtige reacties van Duitse leiders op de Groenland-bedreigingen. Het Duitse exportmodel staat onder druk. Hoewel de vraag in uitvoermarkten naar verwachting groeit, zullen Duitse bedrijven waarschijnlijk slechts beperkt profiteren. Dat hun concurrentiepositie is verslechterd blijkt uit de afnemende marktaandelen. De sterkere euro en het risico op nieuwe tarieven verergeren de situatie. Duitsland kampt immers al met een van de hoogste effectieve Amerikaanse tariefniveaus binnen de eurozone. Samenvattend, hoewel de BBP-groei naar verwachting zal stijgen tot 0,9% in 2026, vergeleken met 0,3% in 2025, nemen de neerwaartse risico’s voor deze prognose toe.

De regering staat onder toenemende druk van kiezers en belangenorganisaties. Hoewel de CDU/CSU en SPD snel een coalitieakkoord hebben gevormd, ontbreken bij veel maatregelen de details. Bijna een jaar in functie heeft kanselier Merz – ondanks dat hij prioriteit gaf aan hervormingen tijdens zijn campagne – moeite om vooruitgang te boeken. Er zijn plannen voor belastinghervorming, het verminderen van bureaucratische barrières ter waarde van EUR 16 mld (bij een totale last van naar schatting EUR 150 mld) en hervormingen van de sociale zekerheid en het pensioenstelsel. Echter, deze initiatieven schieten tekort in het aanpakken van belangrijke kwesties, zoals pensioenkosten, of stuiten op juridische obstakels en politieke weerstand. Bovendien suggereren rapporten dat investeringsprojecten die oorspronkelijk waren gepland binnen de kernbegroting zijn geherclassificeerd in speciale investeringsfondsen om fiscale ruimte te creëren voor sociale uitgaven. Als dat klopt, betekent dit dat er minder wordt geïnvesteerd dan eerder gepland. Als gevolg daarvan zullen de doelstellingen van de regering om defensie te versterken en de infrastructuur te verbeteren onvoltooid blijven. Daarnaast zal elke groeistimulans zonder aanvulling van structurele hervormingen hooguit tijdelijk zijn en geen duurzame verbetering opleveren van het groeiperspectief op lange termijn.