Rente betalen over je spaargeld: Waarom het eigenlijk nodig is, maar we het toch niet willen

Lage of negatieve spaarrente Bekijk de video

Leuk is anders: over je spaarrekening krijg je momenteel nauwelijks rente. Op onze vrij opneembare Direct Sparen-rekening krijg je bijvoorbeeld 0,01%. In de media verschijnen steeds meer berichten over negatieve spaarrentes voor particulieren, dat spaarders zouden moeten betalen voor geld op hun spaarrekening. Dat vinden veel Nederlanders niet kunnen, en dat zijn wij met ze eens. Daarom hebben wij besloten dat we geen negatieve spaarrente rekenen voor tegoeden tot €100.000. Waarom dat zo is, en waarom de rente zo extreem laag is, leggen we hier uit.

Vroeger kreeg ik een paar procent rente over mijn spaargeld. Waarom blijft de spaarrente de laatste jaren maar dalen, tot vrijwel nul nu?

Dat heeft een aantal oorzaken. De Europese Centrale Bank (ECB) speelt een belangrijke rol. De ECB is de bank die de grote nationale banken in de eurozone controleert. Banken hebben bovendien een soort betaalrekening bij de ECB of De Nederlandse Bank (DNB), net zoals jij een betaalrekening hebt bij jouw bank. Op die rekening storten banken het geld dat ze op dat moment niet nodig hebben. Een deel van jouw spaargeld bijvoorbeeld, want de meeste Europese banken krijgen meer spaargeld binnen dan ze nodig hebben; dat moeten ze ergens laten.

De DNB/ECB betaalde de banken vroeger rente over het geld dat ze daar ondergebracht hadden, de banken ontvingen dus geld. Maar sinds 2014 is dat niet meer zo en moeten banken juist betalen voor het geld dat ze onderbrengen. Negatieve rente dus. Sinds september 2019 bedraagt die negatieve rente zelfs 0,5%. Dat betekent dat wij voor iedere duizend euro die wij bij de DNB/ECB onderbrengen, per jaar 5 euro aan rente moeten betalen. Omdat het over vele miljarden gaat, is dat bij elkaar een flink bedrag. ABN AMRO moest in 2018 ongeveer 100 miljoen euro rente betalen aan de ECB voor het geld dat we daar hadden staan. De verwachting is dat het rentepercentage dat de ECB ons berekent, nog hoger zal worden.

Waarom kiest de ECB voor negatieve rente?

De ECB kiest overigens voor zo’n negatieve rente om de economie en de inflatie (de geldontwaarding) aan te jagen. De gemiddelde inflatie in Europa ligt al jaren erg laag: ruim onder de 2% die volgens de ECB ideaal is voor een gezonde economie. Als de ECB de rente verlaagt, kunnen bedrijven en particulieren steeds goedkoper geld lenen. Dat geleende geld geven ze vervolgens uit, waardoor de economie beter gaat draaien, hoopt de ECB. En als de economie beter draait, loopt (meestal) de inflatie ook op.

Waarom zetten mensen zoveel geld op de bank, als ze nauwelijks (spaar)rente krijgen?

De paradox is dat mensen in Europa alleen maar meer zijn gaan sparen sinds de rente zo historisch laag is. Dat komt waarschijnlijk omdat mensen onzeker zijn, door de Brexit, door dreigende handelsoorlogen, maar vooral ook door de vergrijzing. Als mensen ouder worden, gaan ze meer aan hun pensioen denken. Dan gaan ze extra sparen, zeker nu de pensioenen onder druk staan.

Maar dat pensioenen onder druk staan, komt toch juist door die lage rente?

Dat klopt. Pensioenfondsen en pensioenverzekeraars beleggen een deel van de premies in obligaties – (staats)leningen. Maar de rente daarop is zo laag geworden, dat het geld in de pensioenpotten nauwelijks nog ‘aangroeit’. Bovendien nemen de verplichtingen van pensioenfondsen door de lage rente alleen maar verder toe. En daarom is het de vraag of er in de toekomst nog wel genoeg kapitaal is om de pensioenen te betalen. De lage rente heeft meer gevolgen. Het zorgt er ook voor dat sommige mensen hun geld bijvoorbeeld liever investeren in huizen. Die blijven daardoor maar in waarde stijgen, waardoor ‘zeepbellen’ kunnen ontstaan. Die hoge huizenprijzen betekenen ook dat jonge starters op de woningmarkt steeds moeilijker een hypotheek krijgen, omdat hun inkomen volgens hypotheekverstrekkers te laag is voor zo’n hoge lening. Consumenten hebben dus op allerlei manieren te maken met de lage rente. Het heeft ook voordelen: de hypotheekrente is ook historisch laag.

Banken kunnen spaargeld toch ook gewoon uitlenen in plaats van onderbrengen bij de ECB. Als jullie het uitlenen, krijg je er bijvoorbeeld 2% hypotheekrente voor. Veel meer dan die 0,01% die jullie spaarders vergoeden.

Dat proberen we ook zo veel mogelijk, maar omdat veel mensen een aflosbare hypotheek nemen en de huizenprijzen hoog zijn, is er niet heel veel groei in de hypotheekportefeuille. En andere leningen groeien ook niet heel hard. Met andere woorden, het spaargeld groeit harder dan dat we het kunnen uitlenen, al zouden we willen. Er zit dus weinig anders op dan dat overtollige geld onder te brengen bij de ECB en er die negatieve rente over te betalen.

Dus daarom zeggen sommige economen dat de spaarrente voor particulieren eigenlijk negatief moet worden?

De inkomsten van banken staan onder druk door de negatieve rente. Economen verwachten niet dat de rente de komende jaren snel zal stijgen. Banken moeten dus creatief zijn om dat op te lossen, bijvoorbeeld door in hun kosten te snijden of toch negatieve spaarrente voor particulieren door te prijzen. Wij worstelen daar mee, en hebben besloten dat niet te doen voor spaartegoeden tot 100.000 euro. We willen niet dat mensen hun spaargeld van de bank halen en het vervolgens thuis in hun spreekwoordelijke oude sok bewaren. Je huis zal maar afbranden, of er wordt bij je ingebroken. Wij vinden daarom dat gewone spaarders met een buffer om tegenvallers op te vangen, er bij ons gewoon op moeten kunnen vertrouwen dat ze daar geen negatieve spaarrente op moeten betalen. Die rol past bij een bank die haar maatschappelijke verantwoordelijkheid serieus neemt, vinden wij.

Spaartegoeden boven de 100.000 euro

Onze betaal- en spaarvoorwaarden wijzigen per 1 april 2020. Eén van deze wijzigingen maakt het mogelijk negatieve rente in rekening te brengen. Per 1 april 2020 betalen klanten negatieve rente boven een totaalsaldo van € 2.500.000. Klanten ontvangen tussen 15 en 24 januari 2020 een brief of een bankmail hierover. 

Meer informatie is te vinden op: Abnamro.nl/voorwaarden2020 en Abnamro.nl/rente.