Nederland - Het Harry Styles-effect

De bbp-cijfers over het eerste kwartaal zijn in de tweede berekening opwaarts bijgesteld naar 0,2% k/k (was 0,1%), dankzij hogere bestedingen van huishoudens en een minder sterke daling van de uitvoer. Deze cijfers lagen daardoor meer in lijn met onze eerste inschatting dat de impact van het conflict in het Midden-Oosten op de groei op korte termijn naar verwachting beperkter zou zijn dan bij de energieschok van 2022. Huishoudens blijven voorzichtig, zoals blijkt uit de nog altijd hoge spaarquote, maar het consumentenvertrouwen steeg in juni sterk. Toch blijft het onder het historische gemiddelde, wat wijst op aanhoudende voorzichtigheid. Juni was ook de maand van de MATCH Act, een Amerikaans wetsvoorstel dat de exportcontroles van de VS en zijn bondgenoten richting China wil aanscherpen. Daarmee neemt het risico toe dat de Nederlandse waardeketen voor halfgeleiders opnieuw een focuspunt van geopolitieke spanningen wordt. Tegelijkertijd lijken de afspraken met Iran stand te houden (zie Global View), met als gevolg lagere energieprijzen. In combinatie met het opwaarts bijgestelde cijfer over het eerste kwartaal worden de risico’s voor onze groeiramingen daardoor evenwichtiger.

De CPI-inflatie steeg in mei sterk naar 3,5% j/j, tegen 2,8% in april. De grootste aanjager van de stijging was de diensteninflatie, waarvan de bijdrage aan het totaalcijfer opliep naar 2,4 procentpunt (van 1,9 in april). Aan deze stijging lagen vliegtarieven en accommodatie ten grondslag. Het eerste hangt samen met de sterke stijging van kerosineprijzen nadat het conflict in Iran uitbrak. Het tweede heeft waarschijnlijk te maken met Harry Styles. Omdat de Britse zanger tijdens zijn Europese tour alleen Amsterdam en Londen bezocht, was dit voor veel toeristen een reden om naar Nederland te reizen. Vliegtarieven en accommodatie verklaren samen 0,41 procentpunt van de stijging van de diensteninflatie. Het CPI cijfer van juni is weer gedaald naar 2,9% j/j. In algemene zin verwachten wij dat de Nederlandse HICP-inflatie gemiddeld 3,0% bedraagt in 2026 en 2,6% in 2027, doordat hoge energieprijzen geleidelijk doorwerken in andere inflatiecategorieën, zoals industriële goederen en voeding. De daling van de energieprijzen na het akkoord tussen de VS en Iran, en de daarmee gepaard gaande opening van de Straat van Hormuz, vormt een neerwaarts risico voor de inflatieramingen. Een deel van de eerdere energieprijsschok zit echter nog in de pijplijn en werkt met vertraging door in de consumentenprijzen.

Na de zomer zijn alle ogen gericht op Prinsjesdag. Nu de inflatie ruim boven de aannames ligt die aan het coalitieakkoord ten grondslag lagen, zullen eerder verwachte koopkrachtwinsten afnemen, terwijl voor 2027 nog altijd belastingverhogingen gepland staan. Het CPB berekende onlangs dat het besteedbaar inkomen van het gemiddelde huishouden in 2026 en 2027 met minder dan 1% daalt in een scenario op basis van marktverwachtingen. Hoewel dit aanzienlijk kleiner is dan de koopkrachtverliezen tijdens de vorige energiecrisis, blijft het relevant. Volgens voorlopige berichten heeft dit de discussie over koopkrachtsteun richting Prinsjesdag op gang gebracht. Vanuit het perspectief van vandaag is dat misschien begrijpelijk, maar minder wenselijk als het zou afleiden van bredere hervormingen die hard nodig zijn, zoals het oplossen van de verschillende knelpunten die op de economische activiteit drukken (netcongestie, beperkte bedrijfsdynamiek, strenge stikstofnormen). Vanuit dit perspectief is het belangrijk om beleidsontwikkelingen gedurende de zomer te volgen. In algemene zin wordt dit de eerste Prinsjesdag van het minderheidskabinet-Jetten. Hoewel de oorlog in Iran de vooruitzichten heeft veranderd, blijft de coalitie te maken hebben met een uitdagende politieke omgeving, vooral als het gaat om het verkrijgen van parlementaire meerderheden. De komende begroting dient daarom als een belangrijke indicator voor de strategie van de coalitie.