Urban mining legt de ‘echte’ waarde van gebouwen bloot

Nieuwsbericht -

In de circulaire economie wordt een pand na de houdbaarheidsdatum niet gesloopt, maar ‘geoogst’ of ‘ontmanteld’. Bruikbare materialen en grondstoffen worden daarbij gedemonteerd en hergebruikt in nieuwbouw. De waarde van zo’n pand stijgt daardoor aanzienlijk. Dit is het principe van ‘urban mining’: de stad als bron van bouwmaterialen.

Michel Baars is eigenaar en oprichter van New Horizon, een bedrijf dat actief is in urban mining. Termen als ‘slopen’ en ‘afval’ bestaan in deze wereld niet. “Wij zien geen sloophout, maar nieuwe kozijnen, dakkapellen, tafels en vloeren. Van oud beton maken we tegenwoordig nieuw beton. Als je op die manier naar de bebouwde omgeving kijkt, is er heel veel mogelijk. Met deze aanpak zijn we nu al concurrerend met de traditionele bouw.”

“We hebben onlangs een ziekenhuis ontmanteld in Veghel. Op de plek waar dat ziekenhuis vijftig jaar heeft gestaan wordt nu een woonwijk gebouwd. In het gebouw waren houten stootranden aanwezig die de muren beschermden tegen de voorbijrijdende bedden. De randen waren van meranti-hardhout, van een kwaliteit die je nergens meer vindt. Vijftig jaar oud, maar op de schaafbank rook het weer als nieuw. Dat hout wordt nu gebruikt voor de buitendeuren van de woningen in de nieuwbouwwijk.”

Bron van bouwmaterialen

Michiel was een van de hoofdgasten op de Week van de Circulaire Economie, die van 3-7 februari werd gehouden in Circl. Hij sprak uitgebreid over de kansen en uitdagingen van circulair bouwen en urban mining. De essentie daarvan is dat de gebouwde omgeving gebruikt wordt als voornaamste bron van bouwmaterialen en grondstoffen voor nieuwbouw. Door te ‘oogsten’ in plaats van te ‘slopen’ wordt hergebruik van materialen mogelijk zodat de intrinsieke waarde van een pand wordt verzilverd. Alle bestaande gebouwen worden op die manier waardevolle donorgebouwen.

De milieuwinst van circulair bouwen ten opzichte van regulier slopen is enorm. Michel: “Je hebt in ons vak heel veel mooie verhalen. Zoals over dat meranti-hout of de bar van voetbalclub Top Oss, die verwerkt is in de vloer van Circl. Heel sympathiek en goed voor onze uitstraling. Maar bedenk eens hoeveel milieuwinst we maken door sloopbeton te verwerken tot nieuw beton. Samen met onze partner Rutte Beton zijn we daar als eerste in de wereld in geslaagd. Daarmee voorkomen we niet alleen tonnen sloopafval, het is ook fijn voor het klimaat, want de betonindustrie is een grote bron van CO2-uitstoot.”

Structureel uitverkocht

New Horizon treedt op als aannemer voor de ontmanteling van gebouwen. Het doel is om de geoogste materialen vervolgens te leveren aan de bouwmarkt. In samenwerking met een aantal partners in het Urban Mining Collective, waaronder ABN AMRO, worden deze materialen toepasbaar gemaakt als circulaire bouwproducten voor renovatie- en nieuwbouwprojecten.

Door deze brede aanpak heeft New Horizon een actueel inzicht in de circulaire bouwmarkt. Hoe staat deze markt ervoor? Michel: “Als het gaat om de vraag naar circulaire bouwmaterialen, dan zijn we eigenlijk structureel uitverkocht. Die vraag zit enorm in de lift. Daardoor kunnen we onze eigen vraag naar donorgebouwen steeds beter onderbouwen. Dat is hard nodig, want het aanbod van donorgebouwen blijft sterk achter. Dat kan natuurlijk niet. Geen enkele partij gaat in zijn eentje de kringloop sluiten, dus we zijn allemaal van elkaar afhankelijk. Daarom zeg ik nu tegen projectontwikkelaars: ik lever het circulaire beton voor jouw bouwproject, maar dan vraag ik jou om zelf ook een gebouw in te brengen.”

Grondstofmagazijn Nederland

De ontwikkelingen in urban mining gaan snel. “Als je een paar jaar geleden googelde op ‘urban mining’, dan gingen de zoekresultaten nog over hergebruik van zeldzame metalen uit mobiele telefoons,” aldus Michel. “Vandaag de dag gaat het allemaal over sloopprojecten en het hergebruik van grondstoffen en materialen. We staan nu aan het begin van weer een nieuwe fase, waarin we de waarde van materialen in bestaand onroerend goed gaan kwantificeren. Als je dat in kaart brengt, kun je financiële structuren gaan maken waarmee je het grondstofmagazijn Nederland verbindt aan onze economie.”

Het kwantificeren gebeurt op basis van data. “Op basis van onze gebruiksdata en ervaringen uit het verleden kunnen we voorspellingen doen over de oogst die aanwezig is in een bestaand gebouw. De waarde daarvan is tot nu toe nooit erkend. Sterker nog: die waarde is nu negatief. Want als zo’n gebouw weg moet, krijg je sloopkosten. Terwijl wij aantonen dat in een sterk ontwikkelde urban mining-cultuur er heel waardevolle componenten in een gebouw ontstaan, waardoor de commerciële waarde ervan met vele procenten omhoog gaat.”

Eerlijk zijn over ‘echte’ kosten

De vraag wanneer circulair bouwen goedkoper zal zijn dan traditioneel bouwen is lastig te beantwoorden. “Het makkelijkste antwoord is: als we eerlijk gaan zijn over de ‘echte’ kosten van traditioneel bouwen. Als je kosten van milieu- en klimaatimpact optelt bij de prijzen, dan zijn wij op alle vlakken concurrerend. Maar zo ver zijn we nog niet. Op dit moment zijn we met name concurrerend op een aantal grondstoffen zoals keramiek, baksteen, beton en bitumen. Wat we nodig hebben, is meer voorspelbaarheid in het aanbod. Met een voorspelbaar volume krijgen we continuïteit, waardoor we nog concurrerender worden. Het kwantificeren van materialen van bestaand vastgoed, waar we nu mee gaan starten, gaat ons daar enorm bij helpen.”

Foto: Marieke Odekerken

Relevante links

Delen

Discussieer mee

ABN AMRO is benieuwd naar uw mening. U kunt daarom onder dit artikel reageren via Disqus. Door te reageren gaat u akkoord met de voorwaarden.

Gerelateerd nieuws

Meer nieuws over duurzaamheid