Nederland - Momentum vertraagt na sterke periode

Economische groei vertraagde tot 0,1% k/k aan het begin van dit jaar: een zwakker cijfer dan verwacht. De economie verliest momentum na een sterk 2025, terwijl we verwachten dat de impact van het conflict in het Midden-Oosten later zichtbaar zal worden. Toegenomen onzekerheid en Amerikaanse invoerheffingen kunnen de Nederlandse export belemmeren, evenals de terugkeer van verstoringen in de toeleveringsketen, zoals langere levertijden. Dit heeft Nederlandse bedrijven tot hamstergedrag aangezet. Huishoudens lijken ook voorzichtiger te zijn geworden met hun uitgaven, wat mogelijk deels wordt veroorzaakt door weersomstandigheden (zoals sneeuwval) en een gedragsverandering door hogere brandstofprijzen. Toch blijven, ondanks deze factoren, besparingen van huishoudens een bron van kracht voor de nabije toekomst, waarbij veel van de impact van de oorlog in Iran nog moet materialiseren. Op basis van deze zwakke start van het jaar en ons nieuwe Iran-scenario (zie Global View) hebben we onze groeiverwachtingen naar beneden bijgesteld tot 0,9% voor 2026 (was 1,5%) en 1,1% voor 2027 (was 1,2%). Toch blijft de Nederlandse economie veerkrachtig, deels vanwege het recente economische momentum en omdat de private sector in de afgelopen jaren schulden heeft afgebouwd en aanzienlijke buffers heeft opgebouwd.

Onze HICP-inflatievoorspellingen zijn verhoogd naar 3,0% voor 2026 (was 2,8%) en 2,6% voor 2027 (was 2,1%). De belangrijkste factor achter deze opwaartse bijstelling is het verwachte aanhoudende hoge prijsniveau van energie en de doorwerking naar andere goederen en diensten. Tot nu toe is de impact voornamelijk zichtbaar geweest in brandstofkosten, maar prijsstijgingen zullen geleidelijk breder worden. Omdat 54% van de huishoudens nog een vast energiecontract heeft, werken de prijsstijgingen langzamer door. Toch, hoewel de gasprijsschok veel kleiner is dan in 2022-2023, zullen energierekeningen de komende maanden stijgen. Waarschijnlijk met een snellere doorwerking dan voorheen, door het momenteel lagere aandeel van vaste contracten. Daarnaast wordt verwacht dat hogere energiekosten zullen doorwerken naar een breder scala aan goederen en diensten, te beginnen met energie-intensieve producten. Industriële producentenprijzen stijgen al, een vroeg teken van bredere prijsdruk. Evenzo verwachten we tegen het einde van 2026 dat voedselinflatie wordt beïnvloed door hogere energiekosten; waarvan de piek wordt verwacht in de eerste helft van 2027. Deze nieuwe inflatieschok komt op een delicaat moment, aangezien de Nederlandse economie nog aan het herstellen was van de vorige inflatieschok. De belangrijkste vraag voor de komende kwartalen is of de stijging van de inflatie een hernieuwde impact zal hebben op de loonontwikkeling. De ruimere arbeidsmarkt zal hierbij waarschijnlijk een dempende factor zijn. Aangezien de korte termijn inflatieverwachtingen van huishoudens al aanzienlijk zijn gestegen, zal loonontwikkeling de indicator zijn om in de gaten te houden.

De wereldwijde toename in vraag naar AI-gerelateerde producten droeg bij aan de exportprestaties van Nederland in 2025. Sterke investeringen in AI, bijvoorbeeld in datacentra, halfgeleiderproductie en energie-infrastructuur in de VS, hebben neveneffecten gehad op wereldwijde bedrijvigheid. Dit is het meest zichtbaar in economieën die sterk verankerd zijn in de halfgeleider-toeleveringsketen, zoals Taiwan en Vietnam. Daarnaast werkt dit verder door naar leveranciers van deze landen en dus naar de exportvraag voor Nederland. Nederlandse export naar Taiwan is met meer dan 40% gestegen tussen 2024-2025. Ondanks geopolitieke spanningen die de vooruitzichten voor wereldhandel vertroebelen, zullen AI-investeringen naar verwachting ook in 2026 een rugwind blijven bieden voor de Nederlandse export, waarbij belangrijke bedrijven zoals ASML onlangs hun verwachtingen voor 2026 hebben verhoogd.